
Karol Wielki, korona, która przetrwała tysiąc lat
Boże Narodzenie 800 roku, Rzym: papież wkłada koronę na głowę króla Franków, a potem klęka przed nim. Z tego gestu rodzi się cesarstwo, które przetrwa do 1806 roku.
Tysiącletnia Europa
Odcinek 02 · Rządzić
Data
25 grudnia 800
Msza bożonarodzeniowa
Miejsce
Bazylika św. Piotra w Rzymie
Miejsce przechowywania
musées du Vatican
Dzieło
Atelier de Raphaël, 1516-1517
Historia za obrazem
W Boże Narodzenie 800 roku papież Leon III koronuje Karola Wielkiego na cesarza Rzymian w bazylice św. Piotra w Rzymie.
Dla Zachodu tron cezarów jest pusty: w Konstantynopolu panuje kobieta, Irena.
Tytuł odradza się w 962 roku wraz z Ottonem I. Święte Cesarstwo przetrwa do 1806 roku.
Papież w ucieczce
25 kwietnia 799 roku przez Rzym przechodzi procesja. Pojawiają się ludzie i rzucają się na papieża Leona III. Próbują wyłupić mu oczy i odciąć język. Jego napastnicy są bliskimi jego poprzednika.
Leon przeżywa i ucieka. Przekracza Alpy i dociera do jedynego człowieka zdolnego go ochronić: Karola, króla Franków i Longobardów, który przyjmuje go w Paderborn, w Saksonii.

Na pierwszym planie mężczyźni niosą złoty stół i cenne naczynia. Kroniki papiestwa wyliczają dary, które Karol ofiaruje bazylice św. Piotra po swojej koronacji, w tym srebrny stół.
Noc Bożego Narodzenia w bazylice św. Piotra
Karol przybywa do Rzymu pod koniec 800 roku. 23 grudnia Leon oczyszcza się z oskarżeń przeciwko niemu publiczną przysięgą. Dwa dni później są Boże Narodzenie.
Podczas mszy w bazylice św. Piotra Karol podnosi się z modlitwy. Papież wkłada mu koronę na głowę. Tłum wznosi okrzyk: „Karolowi, najpobożniejszemu Augustowi, ukoronowanemu przez Boga, wielkiemu i pokojowemu cesarzowi Rzymian, życie i zwycięstwo!”
Potem Leon wykonuje gest, którego żaden papież już nie powtórzy: kłania się do stóp przed cesarzem, jak czyniono przed cesarzami starożytności.
Zapewniał, że nie wszedłby tego dnia do kościoła, mimo święta, gdyby wcześniej znał zamiar biskupa Rzymu.

Papież ma rysy Leona X, który zamówił fresk. Według wielu historyków sztuki Karol Wielki ma rysy Franciszka I, z którym papież właśnie wynegocjował konkordat boloński.
Cesarz bez Konstantynopola
Od upadku Rzymu istnieje tylko jeden cesarz, w Konstantynopolu. Ale w 800 roku panuje tam samodzielnie kobieta, cesarzowa Irena, po tym jak kazała oślepić własnego syna. Dla Zachodu tron cesarski jest wolny.
W Konstantynopolu mówi się o uzurpacji. Trzeba czekać do 812 roku, by wysłannicy bizantyjscy pozdrowili Karola tytułem cesarza. Europa ma odtąd dwa cesarstwa: jedno na Wschodzie, jedno na Zachodzie.

Klęcząc na stopniach, dziecko podaje drugą koronę. Według Vasariego malarz przedstawił na nim młodego Hipolita Medyceusza, bratanka papieża.
Tysiąc lat Świętego Cesarstwa
Cesarstwo Karola Wielkiego zostaje podzielone między jego wnuków w 843 roku. Ale w 962 roku król Germanii Otton I każe się z kolei koronować w Rzymie. Tytuł cesarski odradza się i nie opuści już krajów niemieckich.
Wkrótce nazwie się je Świętym Cesarstwem Rzymskim Narodu Niemieckiego: setki księstw, wolnych miast i biskupstw pod władzą obieranego cesarza. To ani naród, ani nowoczesne państwo, lecz wspólny dom. Przetrwa do 6 sierpnia 1806 roku, gdy Franciszek II złoży koronę pod naciskiem Napoleona.
Słowo, zanim powstały traktaty
Korona. W Wiedniu, w skarbcu Hofburga, można zobaczyć koronę cesarską Świętego Cesarstwa, wykonaną w X lub XI wieku. Legenda przypisywała ją Karolowi Wielkiemu. Służyła podczas koronacji przez stulecia i przypomina, że Europa była najpierw wspólnotą ludów chrześcijańskich pod jedną koroną, tysiąc lat przed swoimi instytucjami.
