Parlament Europejski przyjął rezolucję potępiającą zabójstwo Mutotwe Kafwaya, członka opozycji i byłego ministra, zastrzelonego 14 sierpnia 2026 r. podczas przeszukania przeprowadzonego przez siły bezpieczeństwa w Lusace. W tekście wzywa się władze Zambii do przeprowadzenia niezależnych i przejrzystych dochodzeń, zaprzestania arbitralnych aresztowań oraz zagwarantowania wolności słowa, prasy i zgromadzeń. Parlament zwraca się także do Unii Europejskiej i jej państw członkowskich o podniesienie kwestii tych naruszeń na najwyższym szczeblu politycznym oraz o wsparcie zambijskiego społeczeństwa obywatelskiego. Parlament wzywa Komisję i rządy do działania; tekst ten nie jest aktem prawnym.
W Zambii 13 sierpnia 2026 r. odbyły się wybory. Następnego dnia siły bezpieczeństwa przeszukały posiadłość w Lusace związaną z opozycyjnym kandydatem na prezydenta Brianem Mundubile, aresztowały kilku członków opozycji i zastrzeliły Mutotwe Kafwaya. Według Zambijskiej Komisji Praw Człowieka co najmniej 84 osoby zostały zatrzymane bez formalnych zarzutów, a paszporty siedmiu osobistości opozycji zostały unieważnione. Brian Mundubile, jego kandydat na wiceprezydenta Makebi Zulu i 16 innych osób są oskarżeni o zdradę stanu, przestępstwo zagrożone karą od 20 lat pozbawienia wolności do dożywocia, bez możliwości zwolnienia za kaucją. Parlament Europejski reaguje na tę sytuację rezolucją polityczną, która nie ma charakteru legislacyjnego.
Potępienie zabójstwa i represjiParlament potępia zabójstwo Mutotwe Kafwaya oraz nasilenie represji politycznych po wyborach z 13 sierpnia 2026 r.
Niezależne i przejrzyste dochodzeniaParlament stanowczo wzywa władze Zambii do przeprowadzenia niezależnych i przejrzystych dochodzeń w sprawie wszystkich zarzutów nielegalnego użycia siły, arbitralnych aresztowań i zastraszania, w szczególności w sprawie okoliczności zabójstwa Mutotwe Kafwaya, aby sprawcy ponieśli odpowiedzialność.
Zaprzestanie arbitralnych aresztowańParlament apeluje do władz Zambii o zaprzestanie arbitralnych aresztowań, zatrzymań i zastraszania członków i zwolenników opozycji, o informowanie zatrzymanych o powodach aresztowania i stawianych zarzutach, o zapewnienie im dostępu do adwokata, rodziny i opieki medycznej oraz o postawienie ich bez zwłoki przed niezależnymi i bezstronnymi sądami.
Gwarancje podstawowych wolnościParlament wzywa władze Zambii do zagwarantowania wolności słowa, wolności prasy i mediów oraz wolności pokojowych zgromadzeń i zrzeszania się, a także do powstrzymania się od nadużywania przepisów dotyczących bezpieczeństwa narodowego i systemu wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych.
Działania Unii EuropejskiejParlament zwraca się do Unii i jej państw członkowskich o podniesienie kwestii tych naruszeń na najwyższym szczeblu politycznym, o uważne monitorowanie sytuacji w zakresie praw człowieka i postępowań sądowych, o wsparcie zambijskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego, obrońców praw człowieka i dziennikarzy oraz o realizację zaleceń misji obserwacyjnej Unii ds. wyborów w Zambii.
Parlament przyjął rezolucję stosunkiem głosów 562 za, 1 przeciw i 33 wstrzymujących się podczas głosowania elektronicznego imiennego w dniu 17 września 2026 r.
Rezolucja ta nie tworzy nowych praw dla obywateli europejskich i nie ma charakteru legislacyjnego. Zobowiązuje Parlament Europejski do wywierania presji na władze Zambii, aby odnotowane po wyborach naruszenia praw człowieka stały się przedmiotem niezależnych dochodzeń, a osoby zatrzymane arbitralnie były traktowane zgodnie z prawem. Parlament zwraca się także do Unii Europejskiej i jej państw członkowskich o dalsze wspieranie społeczeństwa obywatelskiego, obrońców praw człowieka i dziennikarzy w Zambii oraz o monitorowanie rozwoju sytuacji. Tekst przekazuje się Radzie, Komisji, wysokiemu przedstawicielowi Unii do spraw zagranicznych, Unii Afrykańskiej, Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz rządowi i parlamentowi Zambii.
Parlament Europejski potępił, stosunkiem 562 głosów za, jednym przeciw i 33 wstrzymującymi się, morderstwo Mutotwe Kafwaya, byłego ministra opozycji zastrzelonego 14 sierpnia 2026 roku podczas przeszukania w Lusace, oraz represje, które nastąpiły po wyborach z 13 sierpnia. Rezolucja jest słuszna. Ale moralne potępienie nie wymierza sprawiedliwości, a to do władz zambijskich, nie do Strasburga, należy prowadzenie śledztwa, ściganie i osądzanie.
Rezolucja nie tworzy żadnego zobowiązania prawnego, ani dla Zambii, ani dla Unii. Mówi to, co słuszne: człowiek został zabity, co najmniej 84 osoby były zatrzymane bez formalnych zarzutów według Zambijskiej Komisji Praw Człowieka, siedem paszportów postaci opozycji zostało unieważnionych, a 18 osób, w tym Brian Mundubile i Makebi Zulu, jest oskarżonych o zdradę stanu, zbrodnię zagrożoną karą od 20 lat do dożywocia i niepodlegającą zwolnieniu za kaucją. Parlament domaga się niezależnych śledztw, zaprzestania arbitralnych aresztowań i poszanowania gwarancji sądowych. To minimum.
Ale rezolucja nie zatrzymuje przeszukania. Władza ścigania należy do władz zambijskich i tu jest pies pogrzebany: gdy policja przeszukuje, gdy sądy zamykają ostatni dzień odwołań wyborczych, gdy paszporty są konfiskowane, problemem nie jest brak przepisów, lecz polityczne użycie instytucji. Parlament mówi to półgębkiem, wzywając do powstrzymania się od nadużywania ustaw o bezpieczeństwie narodowym. Trzeba to powiedzieć jaśniej: zambijskie prawo istnieje, jest po prostu obracane przeciwko ludziom.
Tekst przypomina o ścisłym partnerstwie między Unią a Zambią, zwłaszcza poprzez Global Gateway i surowce krytyczne, i domaga się poruszenia tych naruszeń na najwyższym szczeblu politycznym. To właściwy kierunek, ale diabeł tkwi w wykonaniu. Partnerstwo gospodarcze, które trwa, jakby nic się nie stało, wysyła sygnał: kontrakty ważniejsze niż ciała. Z kolei nagłe zawieszenie ukarałoby najpierw zwykłych Zambijczyków. Wąska ścieżka polega na uzależnieniu konkretnych korzyści, wiz, ukierunkowanego finansowania, współpracy sądowej, od weryfikowalnych czynów: uwolnienia zatrzymanych bez zarzutów, dostępu adwokatów, niezależnego śledztwa w sprawie śmierci Mutotwe Kafwaya.
Parlament domaga się także wsparcia społeczeństwa obywatelskiego, obrońców praw i dziennikarzy. Tu europejskie pieniądze mogą zrobić różnicę, daleko od komunikatów. Finansowanie obserwatorów sądowych, adwokatów z urzędu, niezależnych mediów lokalnych to pomoc dla tych, którzy podejmują ryzyko, nie dla tych, którzy podpisują protokoły. A kosztuje to nieporównanie mniej niż misja obserwacji wyborów, której zalecenia, jak przypomina tekst, wciąż czekają na realizację.
Potępienie morderstwa 562 głosami nie zastąpi niezależnego śledztwa w Lusace.
Parlament Europejski potępił, stosunkiem 562 głosów za, jednym przeciw i 33 wstrzymującymi się, morderstwo Mutotwe Kafwaya, byłego ministra opozycji zastrzelonego 14 sierpnia 2026 roku podczas przeszukania w Lusace, oraz represje, które nastąpiły po wyborach z 13 sierpnia. Rezolucja jest słuszna. Ale moralne potępienie nie wymierza sprawiedliwości, a to do władz zambijskich, nie do Strasburga, należy prowadzenie śledztwa, ściganie i osądzanie.
Rezolucja nie tworzy żadnego zobowiązania prawnego, ani dla Zambii, ani dla Unii. Mówi to, co słuszne: człowiek został zabity, co najmniej 84 osoby były zatrzymane bez formalnych zarzutów według Zambijskiej Komisji Praw Człowieka, siedem paszportów postaci opozycji zostało unieważnionych, a 18 osób, w tym Brian Mundubile i Makebi Zulu, jest oskarżonych o zdradę stanu, zbrodnię zagrożoną karą od 20 lat do dożywocia i niepodlegającą zwolnieniu za kaucją. Parlament domaga się niezależnych śledztw, zaprzestania arbitralnych aresztowań i poszanowania gwarancji sądowych. To minimum.
Ale rezolucja nie zatrzymuje przeszukania. Władza ścigania należy do władz zambijskich i tu jest pies pogrzebany: gdy policja przeszukuje, gdy sądy zamykają ostatni dzień odwołań wyborczych, gdy paszporty są konfiskowane, problemem nie jest brak przepisów, lecz polityczne użycie instytucji. Parlament mówi to półgębkiem, wzywając do powstrzymania się od nadużywania ustaw o bezpieczeństwie narodowym. Trzeba to powiedzieć jaśniej: zambijskie prawo istnieje, jest po prostu obracane przeciwko ludziom.
Tekst przypomina o ścisłym partnerstwie między Unią a Zambią, zwłaszcza poprzez Global Gateway i surowce krytyczne, i domaga się poruszenia tych naruszeń na najwyższym szczeblu politycznym. To właściwy kierunek, ale diabeł tkwi w wykonaniu. Partnerstwo gospodarcze, które trwa, jakby nic się nie stało, wysyła sygnał: kontrakty ważniejsze niż ciała. Z kolei nagłe zawieszenie ukarałoby najpierw zwykłych Zambijczyków. Wąska ścieżka polega na uzależnieniu konkretnych korzyści, wiz, ukierunkowanego finansowania, współpracy sądowej, od weryfikowalnych czynów: uwolnienia zatrzymanych bez zarzutów, dostępu adwokatów, niezależnego śledztwa w sprawie śmierci Mutotwe Kafwaya.
Parlament domaga się także wsparcia społeczeństwa obywatelskiego, obrońców praw i dziennikarzy. Tu europejskie pieniądze mogą zrobić różnicę, daleko od komunikatów. Finansowanie obserwatorów sądowych, adwokatów z urzędu, niezależnych mediów lokalnych to pomoc dla tych, którzy podejmują ryzyko, nie dla tych, którzy podpisują protokoły. A kosztuje to nieporównanie mniej niż misja obserwacji wyborów, której zalecenia, jak przypomina tekst, wciąż czekają na realizację.
Potępienie morderstwa 562 głosami nie zastąpi niezależnego śledztwa w Lusace.