Parlament Europejski przyjął 16 września 2026 r. stosunkiem głosów 530 za, 125 przeciw i 12 wstrzymujących się swoje stanowisko w pierwszym czytaniu w sprawie rozporządzenia Omnibus V dotyczącego gotowości obronnej. Zmienia on wniosek Komisji: utrzymuje wyjątki i uproszczenia dla sektora obronnego, ale ściślej je ogranicza i dodaje zabezpieczenia dla Europejskiego Funduszu Obronnego. Jest to mandat negocjacyjny z Radą, a nie ostateczne prawo europejskie.
Komisja zaproponowała rozporządzenie Omnibus V zmieniające między innymi REACH, CLP, BPR, POPs oraz rozporządzenie w sprawie Europejskiego Funduszu Obronnego, aby ułatwić inwestycje w obronność i złagodzić warunki nakładane na przemysł. Parlament przyjął swoje stanowisko w pierwszym czytaniu, które zmieni ten tekst podczas negocjacji z państwami członkowskimi. Ostateczne rozporządzenie będzie miało tymczasowy numer (2026/...) dopóki porozumienie nie zostanie zawarte.
Wyjątki ściśle uzasadnioneWyjątki od rozporządzeń REACH, CLP i BPR mogą być przyznane tylko wtedy, gdy są uzasadnione jako konieczne w interesie obrony, a nie już w celu utrzymania zdolności operacyjnej i gotowości w dziedzinie obrony.
Ukierunkowany Europejski Fundusz ObronnyFundusz wspiera przełomowe technologie w dziedzinie obrony oraz działania badawczo-rozwojowe prowadzone przez MŚP, zgodnie z definicją w programach prac.
Koszty testów na Ukrainie kwalifikowalneKoszty działań testowych na Ukrainie kwalifikują się do wsparcia z Funduszu, jeśli przynoszą korzyść finansowanemu działaniu i są konieczne do wzmocnienia konkurencyjności, efektywności i zdolności innowacyjnej europejskiej bazy przemysłowej i technologicznej obrony, z zastosowaniem retroaktywnym.
Ograniczone prawa dostępuOrgany krajowe współfinansujące działanie i beneficjenci negocjują prawa dostępu do wyników na potrzeby oceny i planowania obrony; prawa te są niekomercyjne, niekonkurencyjne i nie powodują przeniesienia własności intelektualnej.
Doprecyzowane kryteria ocenyWnioski są oceniane pod kątem doskonałości w dziedzinie obrony, potencjału innowacyjnego, przydatności operacyjnej, wartości dodanej dla Unii, a także jakości i skuteczności wdrożenia.
Parlament przyjął swoje stanowisko stosunkiem głosów 530 za, 125 przeciw i 12 wstrzymujących się. Tekst ten jest mandatem negocjacyjnym do trilogów z Radą; nie jest jeszcze ostatecznym aktem legislacyjnym.
To głosowanie ogranicza wyjątki środowiskowe i chemiczne przyznane sektorowi obronnemu: będą one możliwe tylko wtedy, gdy zostaną uznane za konieczne dla obrony, co utrzymuje wysoki poziom ochrony zdrowia i środowiska. Europejski Fundusz Obronny będzie mógł finansować przełomowe technologie i MŚP, a koszty testów na Ukrainie będą kwalifikowalne retroaktywnie, co może przyspieszyć innowacje i współpracę przemysłową. Prawa dostępu do wyników pozostają ograniczone do użytku niekomercyjnego i niekonkurencyjnego, bez przenoszenia własności intelektualnej.
16 września 2026 r. Parlament przyjął swoje stanowisko w sprawie Omnibus V obrona stosunkiem głosów 530 za, 125 przeciw i 12 wstrzymujących się. Utrzymuje wyłączenia chemiczne i środowiskowe, których domaga się przemysł, ale uzależnia je od ściśle wykazanego interesu obronnego. Do Europejskiego Funduszu Obronnego dodaje też zabezpieczenia, których Komisja nie przewidziała.
Komisja chciała rozszerzyć krajowe wyłączenia przewidziane w REACH, CLP i rozporządzeniu o produktach biobójczych. Parlament się temu nie sprzeciwia, ale zaostrza sformułowanie: wyłączenie musi być uzasadnione interesami obronnymi, a nie samą gotowością operacyjną. Przekaz jest jasny: elastyczność jest przyznana, ale ma swoją cenę polityczną. Państwo członkowskie, które wyłączy substancję, będzie musiało wziąć odpowiedzialność za tę decyzję przed swoimi obywatelami i partnerami.
Mechanizm jest prosty: bez wyłączenia substancja chemiczna stosowana w sprzęcie wojskowym nadal podlega zezwoleniom europejskim, z terminami, które mogą przekroczyć czas trwania konfliktu. Z wyłączeniem droga jest otwarta, ale pod kontrolą krajową. Parlament wybrał utrzymanie tej kontroli zamiast stworzenia automatycznego i jednolitego wyłączenia. To decyzja o charakterze pomocniczości: państwa członkowskie pozostają sędziami, ale muszą uzasadniać.
Parlament zmienia rozporządzenie o Europejskim Funduszu Obronnym, aby wspierać MŚP i technologie przełomowe. Stopa finansowania może zostać podniesiona o 10 punktów procentowych dla projektów PESCO lub EDA, a dla MŚP podwyższenie może wynieść 10 punktów lub dwukrotność udziału kosztów przypisanych transgranicznym MŚP. To podwyższenie nie jest automatyczne: zależy od rzeczywistego udziału kosztów powierzonych MŚP. Firma, która jedynie figuruje w konsorcjum, nie wpływając na koszty, nie odkręci kurka.
Kolejna zmiana: zarządzanie pośrednie. Zasadą ogólną pozostaje zarządzanie bezpośrednie przez Komisję, ale określone działania mogą wyjątkowo zostać powierzone organom, o których mowa w art. 62 ust. 1 lit. c) rozporządzenia finansowego z 2024 r. Może to obejmować agencje krajowe lub podmioty prawa prywatnego. Parlament obudowuje ten wyjątek: musi być uzasadniony i przewidziany w programie pracy. To haust tlenu dla projektów transgranicznych, ale nie czek in blanco.
Kryteria przyznawania są doprecyzowane: doskonałość i jakość realizacji są obowiązkowe, natomiast innowacyjność, konkurencyjność, bezpieczeństwo dostaw, współpraca transgraniczna, efektywność cyklu życia, integracja i ekspozycja na zagrożenia to kryteria opcjonalne określone w programie pracy. Ta elastyczność jest mile widziana, ale przenosi władzę do Komisji, która pisze programy pracy. Państwa członkowskie i Parlament będą musiały pilnować tego etapu.
Wyłączenie bez uzasadnienia to ukryta subwencja: Parlament słusznie je warunkuje.
16 września 2026 r. Parlament przyjął swoje stanowisko w sprawie Omnibus V obrona stosunkiem głosów 530 za, 125 przeciw i 12 wstrzymujących się. Utrzymuje wyłączenia chemiczne i środowiskowe, których domaga się przemysł, ale uzależnia je od ściśle wykazanego interesu obronnego. Do Europejskiego Funduszu Obronnego dodaje też zabezpieczenia, których Komisja nie przewidziała.
Komisja chciała rozszerzyć krajowe wyłączenia przewidziane w REACH, CLP i rozporządzeniu o produktach biobójczych. Parlament się temu nie sprzeciwia, ale zaostrza sformułowanie: wyłączenie musi być uzasadnione interesami obronnymi, a nie samą gotowością operacyjną. Przekaz jest jasny: elastyczność jest przyznana, ale ma swoją cenę polityczną. Państwo członkowskie, które wyłączy substancję, będzie musiało wziąć odpowiedzialność za tę decyzję przed swoimi obywatelami i partnerami.
Mechanizm jest prosty: bez wyłączenia substancja chemiczna stosowana w sprzęcie wojskowym nadal podlega zezwoleniom europejskim, z terminami, które mogą przekroczyć czas trwania konfliktu. Z wyłączeniem droga jest otwarta, ale pod kontrolą krajową. Parlament wybrał utrzymanie tej kontroli zamiast stworzenia automatycznego i jednolitego wyłączenia. To decyzja o charakterze pomocniczości: państwa członkowskie pozostają sędziami, ale muszą uzasadniać.
Parlament zmienia rozporządzenie o Europejskim Funduszu Obronnym, aby wspierać MŚP i technologie przełomowe. Stopa finansowania może zostać podniesiona o 10 punktów procentowych dla projektów PESCO lub EDA, a dla MŚP podwyższenie może wynieść 10 punktów lub dwukrotność udziału kosztów przypisanych transgranicznym MŚP. To podwyższenie nie jest automatyczne: zależy od rzeczywistego udziału kosztów powierzonych MŚP. Firma, która jedynie figuruje w konsorcjum, nie wpływając na koszty, nie odkręci kurka.
Kolejna zmiana: zarządzanie pośrednie. Zasadą ogólną pozostaje zarządzanie bezpośrednie przez Komisję, ale określone działania mogą wyjątkowo zostać powierzone organom, o których mowa w art. 62 ust. 1 lit. c) rozporządzenia finansowego z 2024 r. Może to obejmować agencje krajowe lub podmioty prawa prywatnego. Parlament obudowuje ten wyjątek: musi być uzasadniony i przewidziany w programie pracy. To haust tlenu dla projektów transgranicznych, ale nie czek in blanco.
Kryteria przyznawania są doprecyzowane: doskonałość i jakość realizacji są obowiązkowe, natomiast innowacyjność, konkurencyjność, bezpieczeństwo dostaw, współpraca transgraniczna, efektywność cyklu życia, integracja i ekspozycja na zagrożenia to kryteria opcjonalne określone w programie pracy. Ta elastyczność jest mile widziana, ale przenosi władzę do Komisji, która pisze programy pracy. Państwa członkowskie i Parlament będą musiały pilnować tego etapu.
Wyłączenie bez uzasadnienia to ukryta subwencja: Parlament słusznie je warunkuje.
