Parlament Europejski opóźnia stosowanie rozporządzenia w sprawie wylesiania

W skrócie

W dniu 14 listopada 2024 r. Parlament Europejski przyjął poprawki zmieniające datę stosowania unijnego rozporządzenia w sprawie wylesiania. Tekst, przyjęty 371 głosami za, przy 240 głosach przeciw i 30 wstrzymujących się, ma na celu opóźnienie wejścia w życie obowiązków dla przedsiębiorstw oraz wprowadzenie nowej kategorii krajów o „zerowym ryzyku” wylesiania.

Kontekst

Rozporządzenie (UE) 2023/1115, zwane „rozporządzeniem w sprawie wylesiania”, zostało przyjęte w 2023 r. w celu zwalczania wylesiania i degradacji lasów na świecie. Nakłada ono na przedsiębiorstwa wprowadzające na rynek europejski produkty takie jak soja, wołowina, olej palmowy, drewno, kakao, kawa, kauczuk oraz niektóre ich pochodne obowiązek weryfikacji, że produkty te nie pochodzą z terenów wylesionych. Przepisy te miały obowiązywać od określonej daty, pojawiły się jednak obawy co do zdolności przedsiębiorstw i organów do dostosowania się do nich na czas.

Co zdecydował Parlament

Przyjęte poprawki zmieniają pierwotne rozporządzenie w kilku punktach:

• Opóźnienie daty stosowania: Komisja Europejska musi zapewnić pełne funkcjonowanie platformy wymiany informacji i klasyfikacji ryzyka co najmniej sześć miesięcy przed datą stosowania. W przypadku opóźnienia data stosowania zostaje przesunięta o odpowiedni okres. Oznacza to, że obowiązki dla przedsiębiorstw mogą zostać przesunięte, jeśli narzędzia nie będą gotowe.
• Nowa kategoria „zerowego ryzyka”: kraje lub części krajów spełniające surowe kryteria (stabilna lub rosnąca powierzchnia lasów od 1990 r., podpisanie porozumienia paryskiego i konwencji dotyczących praw człowieka, przejrzyste wdrażanie przepisów dotyczących wylesiania) mogą zostać zaklasyfikowane jako „zerowe ryzyko”. W przypadku tych krajów produkty nie podlegają tym samym warunkom co produkty o niskim, standardowym lub wysokim ryzyku.
• Uproszczenie formalności dla produktów o zerowym ryzyku: operatorzy importujący produkty pochodzące z krajów o zerowym ryzyku muszą dostarczyć jedynie określone dokumenty (nazwa handlowa, ilość, kraj produkcji, dane kontaktowe dostawców i klientów, dowody zerowego wylesiania i zgodności z lokalnym prawodawstwem), a nie pełny zestaw obowiązków należytej staranności.
• Ograniczone kontrole: państwa członkowskie muszą kontrolować co najmniej 0,1 % operatorów importujących produkty o zerowym ryzyku, w porównaniu z wyższymi odsetkami dla pozostałych kategorii.

Wynik głosowania

Głosowanie odbyło się w drodze elektronicznego głosowania imiennego. Wynik: 371 głosów za, 240 głosów przeciw i 30 wstrzymujących się. Tekst z poprawkami został przyjęty.

Co to oznacza dla obywateli

Dla europejskich konsumentów zmiany te mają na celu zapewnienie, że kupowane przez nas produkty (takie jak czekolada, kawa, skóra czy drewno) nie przyczyniają się do globalnego wylesiania. Ewentualne opóźnienie stosowania daje przedsiębiorstwom więcej czasu na przygotowanie się, ale może opóźnić skuteczną ochronę lasów. Utworzenie kategorii „zerowego ryzyka” może ułatwić handel z niektórymi krajami uznanymi za wzorowe, przy jednoczesnym utrzymaniu wymogów wobec pozostałych. Jako obywatel możesz nadal kupować z zaufaniem, wiedząc, że przewidziano kontrole, jednak trzeba będzie poczekać na pełne wdrożenie, aby zobaczyć konkretne skutki w praktyce.