Fis-16 ta' Ġunju 2026, il-Parlament Ewropew adotta rapport ta' inizjattiva dwar l-applikazzjoni tar-Regolament (UE, Euratom) 2025/2445, li jirregola l-partiti politiċi Ewropej u l-fondazzjonijiet tagħhom. Dan it-test, imħejji mill-Membri tal-Parlament Ewropew Loránt Vincze u Charles Goerens, jagħti ħarsa lejn il-funzjonament tar-regoli attwali u jipproponi toroq għal titjib biex tissaħħaħ it-trasparenza, il-finanzjament u r-rwol demokratiku ta' dawn l-entitajiet.
Il-partiti politiċi Ewropej (per eżempju l-Partit Popolari Ewropew, il-Partit Soċjalista Ewropew, eċċ.) u l-fondazzjonijiet politiċi assoċjati tagħhom huma organizzazzjonijiet transnazzjonali li jikkontribwixxu biex jiffurmaw kuxjenza politika Ewropea u jesprimu r-rieda taċ-ċittadini tal-Unjoni. Ir-Regolament (UE, Euratom) 2025/2445, imsejjaħ "regolament ta' rifużjoni", immodernizza r-regoli applikabbli għal dawn l-entitajiet, partikolarment f'dak li għandu x'jaqsam mal-finanzjament, it-trasparenza u r-rispett tal-valuri Ewropej. Dan ir-rapport annwali jevalwa l-implimentazzjoni ta' dan ir-regolament u jeżamina l-attivitajiet iffinanzjati.
Il-Parlament Ewropew adotta riżoluzzjoni li:
Ir-riżoluzzjoni ġiet adottata b'426 vot favur, 140 kontra u 107 astensjonijiet. It-test għalhekk kiseb maġġoranza wiesgħa, iżda l-voti kontra u l-astensjonijiet juru diverġenzi fuq ċerti punti, partikolarment dwar il-livell ta' kontroll li għandu jiġi eżerċitat fuq il-fondazzjonijiet.
Dan ir-rapport m'għandux effett legali dirett, iżda jinfluwenza l-proposti futuri tal-Kummissjoni Ewropea. Għaċ-ċittadini, huwa pass lejn partiti u fondazzjonijiet aktar trasparenti u effiċjenti, kapaċi jirrappreżentaw aħjar l-interessi tal-Ewropej. It-titjib propost għandu l-għan li jiżgura li l-flus pubbliċi jintużaw tajjeb u li dawn l-organizzazzjonijiet jikkontribwixxu verament għad-dibattitu demokratiku Ewropew, mingħajr interferenza esterna. Billi jissimplifika r-regoli, il-Parlament jittama wkoll li jinkoraġġixxi l-ħolqien ta' partiti u fondazzjonijiet ġodda, u b'hekk isaħħaħ id-diversità politika fil-livell Ewropew.
Fis-16 ta' Ġunju 2026, il-Parlament Ewropew adotta rapport ta' inizjattiva li jitlob lill-Kummissjoni tgħolli għal 100 % il-kontribuzzjoni tal-baġit tal-Unjoni lill-fondazzjonijiet politiċi Ewropej u tneħħi l-limitu ta' 18 000 ewro għal kull donatur fis-sena. Wara r-retorika tar-«reżiljenza demokratika», hemm talba għal aktar flus pubbliċi mingħajr evalwazzjoni tal-effikaċja, mingħajr kundizzjonalità u mingħajr aktar kontroll fuq strutturi li l-utilità demokratika tagħhom għadha trid tiġi ppruvata.
Il-fondazzjonijiet politiċi Ewropej mhumiex partiti: ma jippreżentawx kandidati, ma jagħtux kont lill-votanti u ma jsofru l-ebda sanzjoni elettorali. Il-Parlament madankollu jrid iġib il-kontribuzzjoni tal-Unjoni għal 100 % tan-nefqa eliġibbli tagħhom, jiġifieri li l-kontribwent Ewropew jerfa' l-ispiża kollha tal-operat tagħhom. Fondazzjoni li ma tibqax tiddependi xejn mill-membri jew mid-donaturi tagħha biex tgħix ma għandhiex aktar inċentiv għall-ħeġġa: tonfoq dak li jingħata lilha, mingħajr riskju li titlef il-finanzjament tagħha.
Ir-rapport madankollu jirrikonoxxi li l-fondazzjonijiet jilmentaw dwar «piż regolatorju sproporzjonat» u li l-esperjenza fl-implimentazzjoni tar-regolament hija «limitata». It-tweġiba tal-Parlament mhijiex li jissimplifika r-regoli jew li jistenna evalwazzjoni, iżda li jitlob aktar flus u limitu tad-donazzjonijiet ogħla. Dan huwa l-oppost ta' approċċ ta' responsabbiltà: l-ineffiċjenza tiġi ppremjata b'żieda.
Li jitgħolla l-limitu tad-donazzjonijiet minn 18 000 ewro għal kull donatur fis-sena mingħajr ma jiġi speċifikat ammont ġdid u mingħajr salvagwardji, ifisser li tinfetaħ il-bieb għal finanzjament privat akbar f'strutturi li diġà jgħixu minn flus pubbliċi. Il-Parlament jiġġustifika din il-flessibbiltà b'dik li jsejjaħ «diversifikazzjoni tar-riżorsi», iżda ma jgħidx min se jikkontrolla l-oriġini tal-fondi, u lanqas kif se jiġi evitat li donatur jaħtaf fondazzjoni. Trasparenza msaħħa, jekk tibqa' biss dikjarattiva, ma tipproteġix mill-influwenza.
Ir-rapport jipproponi sistema unika ta' dikjarazzjoni onlajn, li hija simplifikazzjoni milqugħa. Iżda li tissimplifika d-dikjarazzjoni mingħajr ma tillimita d-donazzjonijiet ifisser li tiffaċilita d-dħul ta' flus privati mingħajr ma tiffaċilita l-kontroll tagħhom. L-alternattiva liberali tkun li kull żieda fil-finanzjament pubbliku tiġi kkundizzjonata b'tnaqqis reali tal-obbligi ta' konformità u b'pubblikazzjoni sħiħa tad-donaturi, mhux l-oppost.
Qed jintalbu aktar flus pubbliċi għal fondazzjonijiet li ħadd ma jeleġġi, mingħajr evalwazzjoni u mingħajr kundizzjoni.
Fis-16 ta' Ġunju 2026, il-Parlament Ewropew adotta rapport ta' inizjattiva li jitlob lill-Kummissjoni tgħolli għal 100 % il-kontribuzzjoni tal-baġit tal-Unjoni lill-fondazzjonijiet politiċi Ewropej u tneħħi l-limitu ta' 18 000 ewro għal kull donatur fis-sena. Wara r-retorika tar-«reżiljenza demokratika», hemm talba għal aktar flus pubbliċi mingħajr evalwazzjoni tal-effikaċja, mingħajr kundizzjonalità u mingħajr aktar kontroll fuq strutturi li l-utilità demokratika tagħhom għadha trid tiġi ppruvata.
Il-fondazzjonijiet politiċi Ewropej mhumiex partiti: ma jippreżentawx kandidati, ma jagħtux kont lill-votanti u ma jsofru l-ebda sanzjoni elettorali. Il-Parlament madankollu jrid iġib il-kontribuzzjoni tal-Unjoni għal 100 % tan-nefqa eliġibbli tagħhom, jiġifieri li l-kontribwent Ewropew jerfa' l-ispiża kollha tal-operat tagħhom. Fondazzjoni li ma tibqax tiddependi xejn mill-membri jew mid-donaturi tagħha biex tgħix ma għandhiex aktar inċentiv għall-ħeġġa: tonfoq dak li jingħata lilha, mingħajr riskju li titlef il-finanzjament tagħha.
Ir-rapport madankollu jirrikonoxxi li l-fondazzjonijiet jilmentaw dwar «piż regolatorju sproporzjonat» u li l-esperjenza fl-implimentazzjoni tar-regolament hija «limitata». It-tweġiba tal-Parlament mhijiex li jissimplifika r-regoli jew li jistenna evalwazzjoni, iżda li jitlob aktar flus u limitu tad-donazzjonijiet ogħla. Dan huwa l-oppost ta' approċċ ta' responsabbiltà: l-ineffiċjenza tiġi ppremjata b'żieda.
Li jitgħolla l-limitu tad-donazzjonijiet minn 18 000 ewro għal kull donatur fis-sena mingħajr ma jiġi speċifikat ammont ġdid u mingħajr salvagwardji, ifisser li tinfetaħ il-bieb għal finanzjament privat akbar f'strutturi li diġà jgħixu minn flus pubbliċi. Il-Parlament jiġġustifika din il-flessibbiltà b'dik li jsejjaħ «diversifikazzjoni tar-riżorsi», iżda ma jgħidx min se jikkontrolla l-oriġini tal-fondi, u lanqas kif se jiġi evitat li donatur jaħtaf fondazzjoni. Trasparenza msaħħa, jekk tibqa' biss dikjarattiva, ma tipproteġix mill-influwenza.
Ir-rapport jipproponi sistema unika ta' dikjarazzjoni onlajn, li hija simplifikazzjoni milqugħa. Iżda li tissimplifika d-dikjarazzjoni mingħajr ma tillimita d-donazzjonijiet ifisser li tiffaċilita d-dħul ta' flus privati mingħajr ma tiffaċilita l-kontroll tagħhom. L-alternattiva liberali tkun li kull żieda fil-finanzjament pubbliku tiġi kkundizzjonata b'tnaqqis reali tal-obbligi ta' konformità u b'pubblikazzjoni sħiħa tad-donaturi, mhux l-oppost.
Qed jintalbu aktar flus pubbliċi għal fondazzjonijiet li ħadd ma jeleġġi, mingħajr evalwazzjoni u mingħajr kundizzjoni.
