Fl-10 ta' Marzu 2026, il-Parlament Ewropew adotta riżoluzzjoni dwar il-kriżi tad-djar fl-Unjoni Ewropea (UE). It-test, imressaq mid-deputat Spanjol Borja Giménez Larraz, għandu l-għan li jipproponi soluzzjonijiet konkreti biex jiġi ggarantit akkomodazzjoni deċenti, sostenibbli u affordabbli għaċ-ċittadini kollha. Minħabba ż-żieda fil-prezzijiet u n-nuqqas ta' djar, il-Parlament jappella għal azzjoni kkoordinata fil-livelli Ewropej, nazzjonali u lokali.
L-UE qed tesperjenza kriżi tad-djar bla preċedent. Il-prezzijiet tal-proprjetà immobbli u l-kirjiet qed jiżdiedu aktar malajr mid-dħul, u jagħmlu l-akkomodazzjoni inaċċessibbli għal ħafna familji, speċjalment iż-żgħażagħ, il-familji bi dħul baxx u persuni b'diżabilità. Il-problema tal-persuni mingħajr dar qed tmur għall-agħar. Għalkemm il-politiki tad-djar huma primarjament ir-responsabbiltà tal-istati membri, l-UE tista' jkollha rwol billi tikkoordina l-azzjonijiet, tinkoraġġixxi l-investimenti u tistabbilixxi miri komuni.
Ir-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tifformula diversi rakkomandazzjonijiet:
Ir-riżoluzzjoni ġiet adottata b'367 vot favur, 166 kontra u 84 astensjonijiet. Dan il-vot juri appoġġ wiesa' mill-Membri tal-Parlament Ewropew, iżda wkoll diviżjonijiet: l-opponenti jqisu li l-UE m'għandhiex tintervjeni fil-politiki nazzjonali tad-djar.
Din ir-riżoluzzjoni m'għandhiex effett legali dirett, iżda tibgħat sinjal politiku qawwi. Tista' tinfluwenza proposti leġiżlattivi futuri tal-Kummissjoni Ewropea u tinkoraġġixxi lill-istati membri biex jaġixxu. Għaċ-ċittadini, dan ifisser pressjoni akbar biex il-gvernijiet jinvestu f'djar affordabbli, jipproteġu lill-kerrejja u jiġġieldu kontra l-esklużjoni. Iż-żgħażagħ u l-familji bi dħul baxx jistgħu jibbenefikaw minn miżuri mmirati, bħal għajnuna għad-djar jew programmi ta' bini ta' djar soċjali. Fil-qosor, il-Parlament Ewropew qed iqiegħed id-djar fil-qalba tal-aġenda politika Ewropea.
Il-Parlament Ewropew adotta fl-10 ta' Marzu 2026 riżoluzzjoni li tistieden lill-Kummissjoni tipproponi pjan Ewropew għall-akkomodazzjoni affordabbli, summit, pakkett ta' simplifikazzjoni u awdit regolatorju. Il-vot (367 favur, 166 kontra, 84 astensjonijiet) mhuwiex trasferiment ta' kompetenza: it-test jirrikonoxxi diversi drabi li l-akkomodazzjoni tibqa' kompetenza nazzjonali. Il-kontribut l-aktar utli tiegħu jinsab x'imkien ieħor: jindika r-regoli Ewropej u nazzjonali li jgħollu l-ispiża tal-kostruzzjoni, u jitlob li jiġu mnaqqsa.
Ir-riżoluzzjoni ssemmi l-kawżi tal-kriżi: provvista insuffiċjenti, proċeduri ta' għoti ta' permessi bla tmiem, prezz tal-art, spejjeż tal-kostruzzjoni u tal-enerġija, nuqqas ta' ħaddiema. Hija titlob lill-awtoritajiet pubbliċi jnaqqsu l-piżijiet regolatorji, jevitaw li jżidu saffi amministrattivi ġodda u jneħħu l-formalitajiet inutli. Din hija d-direzzjoni t-tajba: kull regola żejda tittardja xogħol ta' kostruzzjoni, u kull sena ta' dewmien tfisser akkomodazzjoni li ma tinbniex.
Iżda t-test jibqa' riżoluzzjoni mhux leġiżlattiva. Ma jbiddel l-ebda direttiva, ma jneħħi l-ebda obbligu, ma jistabbilixxi l-ebda terminu vinkolanti. Il-Kummissjoni hija mistiedna taġixxi, mhux obbligata. Ir-riskju huwa dak ta' pjan ieħor bla effett fuq l-ispiża ta' permess ta' kostruzzjoni. Is-simplifikazzjoni mħabbra tibqa' biss talba politika.
Il-Parlament ifakkar li d-data disponibbli turi li l-kontroll tal-prezzijiet u l-interventi tal-Istat jistgħu jkollhom konsegwenzi mhux mistennija u jiskoraġġixxu l-investiment. Din hija verità ekonomika elementari: limitu fuq il-kera jew fuq il-prezz jiskoraġġixxi l-kiri u l-kostruzzjoni, u għalhekk inaqqas il-provvista u jaggrava n-nuqqas. It-test jistieden lill-Istati jillimitaw id-distorsjonijiet tas-suq, li huwa għaqli.
Iżda jitlob ukoll li tiżdied il-provvista ta' akkomodazzjoni pubblika, kooperattiva u mingħajr skop ta' qligħ, u li l-awtoritajiet lokali jiġu megħjuna jaċċessaw direttament il-fondi Ewropej. Bla dubju utli lokalment, iżda mhijiex risposta strutturali. Il-prijorità għandha tkun li l-art tinħeles, li l-permessi jiġu aċċellerati u li l-atturi privati jitħallew jibnu fejn hemm id-domanda. Akkomodazzjoni pubblika waħda aktar ma tikkumpensax għal eluf ta' proġetti privati mblukkati mill-burokrazija.
It-test jirrikonoxxi li l-akkomodazzjoni hija responsabbiltà tal-Istati Membri. Il-konsegwenza loġika tkun li jitneħħew ir-regoli Ewropej li jgħollu l-ispiża tal-kostruzzjoni, minflok ma jiżdied pjan, summit, pjattaforma tad-data u rapport annwali. Kull struttura ġdida ta' koordinazzjoni għandha spiża amministrattiva u tbiegħed l-attenzjoni mill-ostakli veri.
L-awdit regolatorju mitlub huwa l-għodda l-aktar promettenti. Jekk isir bis-serjetà, jista' jidentifika n-normi li, f'isem it-tranżizzjoni jew is-sigurtà, iżidu l-ispiża tal-metru kwadru mingħajr benefiċċju proporzjonat. Iżda awdit mingħajr setgħa ta' tħassir jista' jipproduċi rapport ieħor. Is-simplifikazzjoni vera tkun li jiġu mħassra r-regoli identifikati bħala żejda, mhux li jiġu miġbura fi pakkett ġdid.
L-akkomodazzjoni m'għandhiex bżonn pjan Ewropew ieħor, iżda inqas regoli li jfixklu l-kostruzzjoni.
Il-Parlament Ewropew adotta fl-10 ta' Marzu 2026 riżoluzzjoni li tistieden lill-Kummissjoni tipproponi pjan Ewropew għall-akkomodazzjoni affordabbli, summit, pakkett ta' simplifikazzjoni u awdit regolatorju. Il-vot (367 favur, 166 kontra, 84 astensjonijiet) mhuwiex trasferiment ta' kompetenza: it-test jirrikonoxxi diversi drabi li l-akkomodazzjoni tibqa' kompetenza nazzjonali. Il-kontribut l-aktar utli tiegħu jinsab x'imkien ieħor: jindika r-regoli Ewropej u nazzjonali li jgħollu l-ispiża tal-kostruzzjoni, u jitlob li jiġu mnaqqsa.
Ir-riżoluzzjoni ssemmi l-kawżi tal-kriżi: provvista insuffiċjenti, proċeduri ta' għoti ta' permessi bla tmiem, prezz tal-art, spejjeż tal-kostruzzjoni u tal-enerġija, nuqqas ta' ħaddiema. Hija titlob lill-awtoritajiet pubbliċi jnaqqsu l-piżijiet regolatorji, jevitaw li jżidu saffi amministrattivi ġodda u jneħħu l-formalitajiet inutli. Din hija d-direzzjoni t-tajba: kull regola żejda tittardja xogħol ta' kostruzzjoni, u kull sena ta' dewmien tfisser akkomodazzjoni li ma tinbniex.
Iżda t-test jibqa' riżoluzzjoni mhux leġiżlattiva. Ma jbiddel l-ebda direttiva, ma jneħħi l-ebda obbligu, ma jistabbilixxi l-ebda terminu vinkolanti. Il-Kummissjoni hija mistiedna taġixxi, mhux obbligata. Ir-riskju huwa dak ta' pjan ieħor bla effett fuq l-ispiża ta' permess ta' kostruzzjoni. Is-simplifikazzjoni mħabbra tibqa' biss talba politika.
Il-Parlament ifakkar li d-data disponibbli turi li l-kontroll tal-prezzijiet u l-interventi tal-Istat jistgħu jkollhom konsegwenzi mhux mistennija u jiskoraġġixxu l-investiment. Din hija verità ekonomika elementari: limitu fuq il-kera jew fuq il-prezz jiskoraġġixxi l-kiri u l-kostruzzjoni, u għalhekk inaqqas il-provvista u jaggrava n-nuqqas. It-test jistieden lill-Istati jillimitaw id-distorsjonijiet tas-suq, li huwa għaqli.
Iżda jitlob ukoll li tiżdied il-provvista ta' akkomodazzjoni pubblika, kooperattiva u mingħajr skop ta' qligħ, u li l-awtoritajiet lokali jiġu megħjuna jaċċessaw direttament il-fondi Ewropej. Bla dubju utli lokalment, iżda mhijiex risposta strutturali. Il-prijorità għandha tkun li l-art tinħeles, li l-permessi jiġu aċċellerati u li l-atturi privati jitħallew jibnu fejn hemm id-domanda. Akkomodazzjoni pubblika waħda aktar ma tikkumpensax għal eluf ta' proġetti privati mblukkati mill-burokrazija.
It-test jirrikonoxxi li l-akkomodazzjoni hija responsabbiltà tal-Istati Membri. Il-konsegwenza loġika tkun li jitneħħew ir-regoli Ewropej li jgħollu l-ispiża tal-kostruzzjoni, minflok ma jiżdied pjan, summit, pjattaforma tad-data u rapport annwali. Kull struttura ġdida ta' koordinazzjoni għandha spiża amministrattiva u tbiegħed l-attenzjoni mill-ostakli veri.
L-awdit regolatorju mitlub huwa l-għodda l-aktar promettenti. Jekk isir bis-serjetà, jista' jidentifika n-normi li, f'isem it-tranżizzjoni jew is-sigurtà, iżidu l-ispiża tal-metru kwadru mingħajr benefiċċju proporzjonat. Iżda awdit mingħajr setgħa ta' tħassir jista' jipproduċi rapport ieħor. Is-simplifikazzjoni vera tkun li jiġu mħassra r-regoli identifikati bħala żejda, mhux li jiġu miġbura fi pakkett ġdid.
L-akkomodazzjoni m'għandhiex bżonn pjan Ewropew ieħor, iżda inqas regoli li jfixklu l-kostruzzjoni.
