Ghlac Parlaimint na hEorpa le leasuithe a chuireann siar go dtí an 5 Feabhra 2030 i gcás sócmhainní arna n-oibriú agus go dtí an 5 Lúnasa 2031 i gcás sócmhainní nach bhfuil á n-oibriú na hoibleagáidí tuairiscithe maidir le bearta meatáin ar leibhéal na suíomh, a bhí beartaithe ar dtús le Rialachán (AE) 2024/1787. Shocraigh sí freisin go ndéanfaí an léiriú coibhéise d'allmhaireoirí agus an dearbhú maidir le déine meatáin a chur faoi bhráid faoin 31 Bealtaine 2031. I gcás tríú tíortha atá faoi réir bearta sriantacha ón AE, áfach, thug sí roinnt spriocdhátaí chun tosaigh go 2028 agus 2030. Is seasamh ón bParlaimint ar an gcéad léamh é an téacs; caithfear é a chaibidliú anois le rialtais an AE.
Rialaíonn Rialachán (AE) 2024/1787 faireachán, tuairisciú agus fíorú astaíochtaí meatáin in earnáil an fhuinnimh. Bhí sé molta ag an gCoimisiún roinnt de na hoibleagáidí sin a chur siar. D'athraigh an Pharlaimint an togra sin trí dhátaí nua a shocrú d'oibreoirí agus d'allmhaireoirí, agus ag an am céanna scéim níos déine a chur leis maidir le soláthairtí ó thíortha atá faoi smachtbhannaí ón AE.
Dearbhú na mbeart ar leibhéal na suíomhCaithfidh oibreoirí agus gnóthais an AE tuarascáil chainníochtúcháin ar astaíochtaí meatáin ar leibhéal na bhfoinsí, arna comhlánú le bearta ar leibhéal na suíomh, a chur isteach i gcás sócmhainní arna n-oibriú tráth nach déanaí ná an 5 Feabhra 2030, agus ansin gach bliain roimh an 31 Bealtaine. I gcás sócmhainní nach bhfuil á n-oibriú agus nár dearbhaíodh, socraítear an spriocdháta ag an 5 Lúnasa 2031, agus ansin go bliantúil roimh an 31 Bealtaine.
Coibhéis d'allmhaireoiríTráth nach déanaí ná an 31 Bealtaine 2031, agus ansin gach bliain, caithfidh allmhaireoirí a léiriú, i gcás conarthaí a dhéantar nó a athnuaitear ón 4 Lúnasa 2024, nach dtagann an ola, an gás nó an gual a allmhairítear ach ó tháirgeoirí a chuireann bearta faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe i bhfeidhm atá coibhéiseach leo siúd sa Rialachán. Caithfidh siad freisin na húdaráis a chur ar an eolas faoi thorthaí a n-iarrachtaí don bhliain roimhe sin.
Déine meatáin breoslaíCaithfidh táirgeoirí an AE agus allmhaireoirí déine meatáin na hola, an gháis agus an ghuail a chuirtear ar mhargadh an AE a dhearbhú tráth nach déanaí ná an 5 Lúnasa 2031, agus ansin gach bliain roimh an 31 Bealtaine, i gcás conarthaí a dhéantar nó a athnuaitear ón 4 Lúnasa 2024. I gcás conarthaí níos luaithe, caithfidh siad gach iarracht réasúnach a dhéanamh agus tuairisc a thabhairt go bliantúil ar na hiarrachtaí sin ón 5 Lúnasa 2031.
Spriocdhátaí luatha do thíortha faoi smachtbhannaíI gcás ola, gáis agus guail de thionscnamh tríú tíortha atá faoi réir bearta sriantacha ón AE (a thoirmisceann nó a shriannaíonn a n-allmhairiú) nó a onnmhairítear astu, tá feidhm ag oibleagáidí coibhéise d'allmhaireoirí ón 31 Bealtaine 2028, ag an dearbhú maidir le déine meatáin ón 5 Lúnasa 2028 agus ag na hoibleagáidí breise ón 5 Lúnasa 2030. Caithfidh allmhaireoirí na méideanna lena mbaineann a lua ar leithligh, lena n-áirítear i lastais mheasctha.
Tuarascáil ón gCoimisiúnCaithfidh an Coimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle, tráth nach déanaí ná an 1 Iúil 2029, ar chur chun feidhme Airteagail 27 go 29, lena gcumhdófar go háirithe scéimeanna smachtbhannaí, creidiúnú fíoraitheoirí agus slándáil an tsoláthair. Féadfaidh sé modhnuithe a mholadh i gcás deacrachtaí leanúnacha.
Ghlac an Pharlaimint leis an téacs le 341 vóta i bhfabhar, 225 i gcoinne agus 6 staonadh (vótáil leictreonach trí ghlao ainmniúil).
Do shaoránaigh an AE, ciallaíonn an vóta seo go bhfuil níos mó ama ag gnóthais in earnáil an fhuinnimh agus ag allmhaireoirí ola, gáis agus guail, go dtí 2030 nó 2031, chun cloí leis na hoibleagáidí tuairiscithe maidir le hastaíochtaí meatáin. Os a choinne sin, beidh allmhairí ó thíortha atá faoi smachtbhannaí ón AE faoi réir na n-oibleagáidí sin níos luaithe, ó 2028 i gcás roinnt acu. Níl an téacs críochnaitheach fós: caithfear é a chaibidliú leis na Ballstáit sula mbeidh sé ina dhlí.
Ghlac Parlaimint na hEorpa seasamh ar an gcéad léamh a chuireann siar go 2030 agus 2031 na hoibleagáidí chun astaíochtaí meatáin a dhearbhú, agus ag an am céanna ag forchur spriocdhátaí níos luaithe, ó 2028, d'allsceirí ó thíortha atá faoi bhearta sriantacha an Aontais Eorpaigh. Comhréiteach a nascann solúbthacht d'oibreoirí le daingne geopholaitiúil, ach a fhágann slán an t-ualach riaracháin a cháineann na gnóthais.
Tugann cur siar na n-oibleagáidí dearbhaithe ar leibhéal na suíomh, go 5 Feabhra 2030 do shócmhainní atá á n-oibriú agus go 5 Lúnasa 2031 do shócmhainní nach bhfuil á n-oibriú, faoiseamh roinnt blianta d'oibreoirí. Is aitheantas intuigthe é nach raibh na spriocdhátaí tosaigh indéanta. Ach tá an mheicníocht fós gan athrú: beidh ar gach suíomh cainníochtú ar leibhéal na bhfoinsí a tháirgeadh, arna chomhlánú le tomhais ar leibhéal an tsuímh, agus an tuarascáil a fháil fíoraithe ag fíoraitheoir creidiúnaithe. An costas comhlíonta, ní chuirtear siar é, ní dhéantar ach é a chur siar ó thaobh ama de.
Do FBM san earnáil, ciallaíonn sé sin leanúint de acmhainní ganna a shlógadh le haghaidh cleachta tuairiscithe nach bhfuil a úsáid aeráide iarbhír fós le cruthú. Ní chuireann an cur siar aon oibleagáid shubstainteach ar ceal, aistríonn sé an caiteachas. Is éard a bheadh i gceist le fíorshimpliú ná na dúbláil idir dearbhú ar leibhéal na bhfoinsí agus tomhais ar leibhéal an tsuímh a bhaint, nó oibreoirí beaga a dhíolmhú. Ní dhéanann an téacs é sin.
Tá cur le hAirteagal 29a, a thugann na spriocdhátaí chun cinn go 2028 d'allsceirí ola, gáis agus guail ó thíortha faoi bhearta sriantacha, ag teacht leis an gcuspóir gan smachtbhannaí a sheachaint. Bheadh sé áiféiseach go mbainfeadh táirgí Rúiseacha nó Iaránacha leas as síneadh breise a thugtar ar chúiseanna slándála soláthair. Tá an ceart ag an bParlaimint an doras sin a dhúnadh.
Ach cruthaíonn an mheicníocht catagóir nua táirgí, le dátaí éagsúla, le liosta táscach tíortha atá le coinneáil cothrom le dáta, agus le hoibleagáid ar allsceirí na méideanna lena mbaineann a leithlisiú, lena n-áirítear i lastais mheasctha. Do ghnóthais, ciallaíonn sé sin inrianaitheacht bhreise a chur ar bun, tír ar thír, conradh ar chonradh. Beidh ar an gCoimisiún liosta a fhoilsiú, ach beidh sé sin táscach: beidh ar oibreoirí iad féin a sheiceáil an bhfuil tír faoi raon feidhme, agus an baol ann go ndéanfaidh siad botún. Tá costas na deimhneachta dlíthiúla orthu siúd.
Is rud maith é tuarascáil an Choimisiúin an 1 Iúil 2029: cuirfidh sé ar chumas measúnú a dhéanamh an bhfuil scéimeanna smachtbhannaí náisiúnta á gcur i bhfeidhm agus an bhfuil creidiúnú na bhfíoraitheoirí ag leanúint. Ach tagann sé tar éis spriocdhátaí 2028, rud a theorannaíonn a chumas na fadhbanna a cheartú in am.
Ní chuireann an cur siar an t-ualach ar ceal, aistríonn sé in am é. Agus do thíortha faoi smachtbhannaí, tugann an Pharlaimint an spriocdháta chun cinn gan an pháipéarachas a shimpliú.
Ghlac Parlaimint na hEorpa seasamh ar an gcéad léamh a chuireann siar go 2030 agus 2031 na hoibleagáidí chun astaíochtaí meatáin a dhearbhú, agus ag an am céanna ag forchur spriocdhátaí níos luaithe, ó 2028, d'allsceirí ó thíortha atá faoi bhearta sriantacha an Aontais Eorpaigh. Comhréiteach a nascann solúbthacht d'oibreoirí le daingne geopholaitiúil, ach a fhágann slán an t-ualach riaracháin a cháineann na gnóthais.
Tugann cur siar na n-oibleagáidí dearbhaithe ar leibhéal na suíomh, go 5 Feabhra 2030 do shócmhainní atá á n-oibriú agus go 5 Lúnasa 2031 do shócmhainní nach bhfuil á n-oibriú, faoiseamh roinnt blianta d'oibreoirí. Is aitheantas intuigthe é nach raibh na spriocdhátaí tosaigh indéanta. Ach tá an mheicníocht fós gan athrú: beidh ar gach suíomh cainníochtú ar leibhéal na bhfoinsí a tháirgeadh, arna chomhlánú le tomhais ar leibhéal an tsuímh, agus an tuarascáil a fháil fíoraithe ag fíoraitheoir creidiúnaithe. An costas comhlíonta, ní chuirtear siar é, ní dhéantar ach é a chur siar ó thaobh ama de.
Do FBM san earnáil, ciallaíonn sé sin leanúint de acmhainní ganna a shlógadh le haghaidh cleachta tuairiscithe nach bhfuil a úsáid aeráide iarbhír fós le cruthú. Ní chuireann an cur siar aon oibleagáid shubstainteach ar ceal, aistríonn sé an caiteachas. Is éard a bheadh i gceist le fíorshimpliú ná na dúbláil idir dearbhú ar leibhéal na bhfoinsí agus tomhais ar leibhéal an tsuímh a bhaint, nó oibreoirí beaga a dhíolmhú. Ní dhéanann an téacs é sin.
Tá cur le hAirteagal 29a, a thugann na spriocdhátaí chun cinn go 2028 d'allsceirí ola, gáis agus guail ó thíortha faoi bhearta sriantacha, ag teacht leis an gcuspóir gan smachtbhannaí a sheachaint. Bheadh sé áiféiseach go mbainfeadh táirgí Rúiseacha nó Iaránacha leas as síneadh breise a thugtar ar chúiseanna slándála soláthair. Tá an ceart ag an bParlaimint an doras sin a dhúnadh.
Ach cruthaíonn an mheicníocht catagóir nua táirgí, le dátaí éagsúla, le liosta táscach tíortha atá le coinneáil cothrom le dáta, agus le hoibleagáid ar allsceirí na méideanna lena mbaineann a leithlisiú, lena n-áirítear i lastais mheasctha. Do ghnóthais, ciallaíonn sé sin inrianaitheacht bhreise a chur ar bun, tír ar thír, conradh ar chonradh. Beidh ar an gCoimisiún liosta a fhoilsiú, ach beidh sé sin táscach: beidh ar oibreoirí iad féin a sheiceáil an bhfuil tír faoi raon feidhme, agus an baol ann go ndéanfaidh siad botún. Tá costas na deimhneachta dlíthiúla orthu siúd.
Is rud maith é tuarascáil an Choimisiúin an 1 Iúil 2029: cuirfidh sé ar chumas measúnú a dhéanamh an bhfuil scéimeanna smachtbhannaí náisiúnta á gcur i bhfeidhm agus an bhfuil creidiúnú na bhfíoraitheoirí ag leanúint. Ach tagann sé tar éis spriocdhátaí 2028, rud a theorannaíonn a chumas na fadhbanna a cheartú in am.
Ní chuireann an cur siar an t-ualach ar ceal, aistríonn sé in am é. Agus do thíortha faoi smachtbhannaí, tugann an Pharlaimint an spriocdháta chun cinn gan an pháipéarachas a shimpliú.
