Cheadaigh Parlaimint na hEorpa an comhaontú deiridh maidir leis an scéim um fhabhair tharaife ghinearálaithe (GSP), a choinníonn trí scéim rochtana fhabhraithigh ar mhargadh an Aontais: an scéim chaighdeánach, an scéim speisialta GSP+ agus an scéim Gach rud ach Airm (EBA). Laghdaítear dleachtanna custaim ar tháirgí íogaire faoi 3,5 pointe céatadáin, agus faoi 20 % do roinnt ranna. Tá an téacs críochnaitheach agus tiocfaidh sé i bhfeidhm mar dhlí tar éis a fhoilsithe.
Ligeann an scéim um fhabhair tharaife ghinearálaithe do thíortha i mbéal forbartha onnmhairiú chuig an Aontas agus níos lú dleachtanna custaim á n-íoc acu. Mhol an Coimisiún an scéim seo a athnuachan agus a nuachóiriú. D'athraigh an Pharlaimint an togra tosaigh ar roinnt pointí, go háirithe na rátaí laghdaithe agus na tairseacha fionraíochta. Tá an comhaontú a thángthas air leis na Ballstáit críochnaithe anois.
Laghdú ar dleachtanna custaimLaghdaítear dleachtanna custaim ar tháirgí íogaire faoi 3,5 pointe céatadáin, agus faoi 20 % do tháirgí i ranna S-11a agus S-11b.
Dleachtanna sonracha laghdaitheLaghdaítear dleachtanna sonracha ar tháirgí íogaire faoi 30 %, ach amháin nuair a chuimsíonn na dleachtanna dleachtanna ad valorem agus sonracha araon, agus sa chás sin ní laghdaítear na dleachtanna sonracha.
GSP+: dleachtanna ar fionraíCuirtear na dleachtanna ad valorem ar gach táirge faoi GSP+ ar fionraí. Cuirtear na dleachtanna sonracha ar fionraí go hiomlán, ach amháin do chód 1704 10 90, atá teoranta do 16 % den luach custaim.
EBA: idirthréimhse trí blianaTá idirthréimhse trí bliana ag tír a chailleann a stádas mar thír is lú forbairt sula mbaintear den scéim EBA í.
Fionraí na bhfabharCuirtear na fabhair ar fionraí do rannóg nuair a sháraíonn allmhairí na tairseacha thar thrí bliana. Beidh feidhm ag an liosta fionraíochta ón 1 Eanáir 2027 agus déanfar é a athbhreithniú gach trí bliana.
Ghlac an Pharlaimint an téacs le 459 vóta i bhfabhar, 127 i gcoinne agus 70 staonadh.
Leanfaidh gnólachtaí agus tomhaltóirí an Aontais de bheith ag baint tairbhe as praghsanna níos ísle ar go leor táirgí a allmhairítear ó thíortha i mbéal forbartha, toisc go bhfanann dleachtanna custaim laghdaithe nó ar fionraí. Coinníonn tíortha comhpháirtíochta rochtain fhabhrach ar mhargadh na hEorpa, rud a thacaíonn lena n-onnmhairí agus lena ngeilleagair. Tiocfaidh na rialacha nua i bhfeidhm tar éis a bhfoilsithe agus beidh feidhm ag an liosta fionraíochta ón 1 Eanáir 2027.
Ghlac Parlaimint na hEorpa an 28 Aibreán 2026, le 459 vóta i bhfabhar, 127 i gcoinne agus 70 staonadh, an comhaontú deiridh maidir leis an scéim um fhabhair tharaife ghinearálaithe (GSP). Coinníonn an téacs seo, a fhreagraíonn do Rialachán (AE) 2026/1395, trí scéim rochtana fhabhraí ar mhargadh an AE: an scéim chaighdeánach, GSP+ agus an scéim Gach rud ach airm (EBA). Laghdaítear dleachtanna custaim ar tháirgí íogaire faoi 3,5 pointe céatadáin, agus faoi 20 % do roinnt rannóg. Beidh feidhm ag an liosta fionraí ón 1 Eanáir 2027. Íslíonn scéim den sórt sin costas na n-allmhairí do ghnólachtaí agus do thomhaltóirí Eorpacha, ach ní mór a áirithiú nach n-éireoidh na fabhair ina gceart seanbhunaithe do thíortha nach bhfuil gá leo a thuilleadh.
Tugann an GSP laghduithe dleachtanna custaim do thíortha i mbéal forbartha dá n-onnmhairí chuig an AE. Íslíonn na fabhair seo praghas na n-allmhairí do ghnólachtaí agus do thomhaltóirí Eorpacha, rud atá tairbheach sa ghearrthéarma. Ach cruthaíonn siad spleáchas freisin: is féidir le tíortha tairbhíocha dul i riocht cíosanna, agus bíonn táirgeoirí Eorpacha faoi iomaíocht shaofa mura gcuirtear na rialacha i bhfeidhm go haonfhoirmeach.
Go fortunately, forálann an téacs cosaintí. Eisiatar le hAirteagal 4 ón scéim chaighdeánach tíortha a aicmíonn an Banc Domhanda mar thíortha ar ioncam ard nó ar ioncam meánach uachtarach ar feadh trí bliana as a chéile, nó iad siúd a bhfuil rochtain fhabhrach choibhéiseach acu cheana féin. Cuireann Airteagal 8 fabhair ar fionraí do rannóg nuair a sháraíonn allmhairí tairseacha Iarscríbhinn IV thar thrí bliana. Tá na meicníochtaí seo riachtanach chun a sheachaint go n-éireoidh an GSP ina chabhair bhuan do thíortha nach bhfuil gá leo a thuilleadh. Beidh feidhm ag an liosta fionraí ón 1 Eanáir 2027, rud a thabharfaidh infheictheacht fháilteach d'oibreoirí.
Mar sin féin, tá an scéim fós casta. Féadfaidh an Coimisiún liosta na dtairbhíoch a mhodhnú trí ghníomhartha tarmligthe, agus déantar tairseacha fionraí a athbhreithniú gach trí bliana. Tá an tsolúbthacht seo riachtanach, ach cruthaíonn sí éiginnteacht do ghnólachtaí a infheistíonn de réir na bhfabhar. Laghdódh cur chuige níos simplí, bunaithe ar chritéir oibiachtúla agus ar éirí as go huathoibríoch, an costas éiginnteachta seo.
Tairgeann GSP+ fabhair níos flaithiúla fós (fionraí dleachtanna ad valorem) mar mhalairt ar dhaingniú agus ar chur i bhfeidhm éifeachtach coinbhinsiún idirnáisiúnta maidir le cearta an duine, an saothar agus an comhshaol. Neartaíonn an téacs an meicníocht: féadfaidh an Coimisiún na fabhair a tharraingt siar go sealadach trí ghníomh tarmligthe mura gcomhlíonann an tír a gealltanais (Airteagal 15). Tá an t-ualach cruthúnais ar an tír thairbhíoch, rud atá fónta.
Ach tá an próiseas tarraingthe siar trom: bíonn gníomh cur chun feidhme i gceist chun an nós imeachta a thosú, agus ansin gníomh tarmligthe don fhionraí, le spriocdhátaí agus cearta cosanta. Féadann an fhoirmiúlacht seo moill a chur ar chinntí ar cheart dóibh a bheith tapa. Ina theannta sin, tá an cinneadh deiridh ag brath ar an gCoimisiún, gan aon rialú polaitiúil soiléir ón bParlaimint nó ón gComhairle. Ba é an cur chuige ab fhearr ná an cinneadh fionraí a chur ar an gComhairle, ar thogra ón gCoimisiún, chun freagracht pholaitiúil shoiléir a áirithiú.
Ní ceart seanbhunaithe iad na fabhair tharaife: caithfidh siad fanacht sealadach agus coinníollach.
Ghlac Parlaimint na hEorpa an 28 Aibreán 2026, le 459 vóta i bhfabhar, 127 i gcoinne agus 70 staonadh, an comhaontú deiridh maidir leis an scéim um fhabhair tharaife ghinearálaithe (GSP). Coinníonn an téacs seo, a fhreagraíonn do Rialachán (AE) 2026/1395, trí scéim rochtana fhabhraí ar mhargadh an AE: an scéim chaighdeánach, GSP+ agus an scéim Gach rud ach airm (EBA). Laghdaítear dleachtanna custaim ar tháirgí íogaire faoi 3,5 pointe céatadáin, agus faoi 20 % do roinnt rannóg. Beidh feidhm ag an liosta fionraí ón 1 Eanáir 2027. Íslíonn scéim den sórt sin costas na n-allmhairí do ghnólachtaí agus do thomhaltóirí Eorpacha, ach ní mór a áirithiú nach n-éireoidh na fabhair ina gceart seanbhunaithe do thíortha nach bhfuil gá leo a thuilleadh.
Tugann an GSP laghduithe dleachtanna custaim do thíortha i mbéal forbartha dá n-onnmhairí chuig an AE. Íslíonn na fabhair seo praghas na n-allmhairí do ghnólachtaí agus do thomhaltóirí Eorpacha, rud atá tairbheach sa ghearrthéarma. Ach cruthaíonn siad spleáchas freisin: is féidir le tíortha tairbhíocha dul i riocht cíosanna, agus bíonn táirgeoirí Eorpacha faoi iomaíocht shaofa mura gcuirtear na rialacha i bhfeidhm go haonfhoirmeach.
Go fortunately, forálann an téacs cosaintí. Eisiatar le hAirteagal 4 ón scéim chaighdeánach tíortha a aicmíonn an Banc Domhanda mar thíortha ar ioncam ard nó ar ioncam meánach uachtarach ar feadh trí bliana as a chéile, nó iad siúd a bhfuil rochtain fhabhrach choibhéiseach acu cheana féin. Cuireann Airteagal 8 fabhair ar fionraí do rannóg nuair a sháraíonn allmhairí tairseacha Iarscríbhinn IV thar thrí bliana. Tá na meicníochtaí seo riachtanach chun a sheachaint go n-éireoidh an GSP ina chabhair bhuan do thíortha nach bhfuil gá leo a thuilleadh. Beidh feidhm ag an liosta fionraí ón 1 Eanáir 2027, rud a thabharfaidh infheictheacht fháilteach d'oibreoirí.
Mar sin féin, tá an scéim fós casta. Féadfaidh an Coimisiún liosta na dtairbhíoch a mhodhnú trí ghníomhartha tarmligthe, agus déantar tairseacha fionraí a athbhreithniú gach trí bliana. Tá an tsolúbthacht seo riachtanach, ach cruthaíonn sí éiginnteacht do ghnólachtaí a infheistíonn de réir na bhfabhar. Laghdódh cur chuige níos simplí, bunaithe ar chritéir oibiachtúla agus ar éirí as go huathoibríoch, an costas éiginnteachta seo.
Tairgeann GSP+ fabhair níos flaithiúla fós (fionraí dleachtanna ad valorem) mar mhalairt ar dhaingniú agus ar chur i bhfeidhm éifeachtach coinbhinsiún idirnáisiúnta maidir le cearta an duine, an saothar agus an comhshaol. Neartaíonn an téacs an meicníocht: féadfaidh an Coimisiún na fabhair a tharraingt siar go sealadach trí ghníomh tarmligthe mura gcomhlíonann an tír a gealltanais (Airteagal 15). Tá an t-ualach cruthúnais ar an tír thairbhíoch, rud atá fónta.
Ach tá an próiseas tarraingthe siar trom: bíonn gníomh cur chun feidhme i gceist chun an nós imeachta a thosú, agus ansin gníomh tarmligthe don fhionraí, le spriocdhátaí agus cearta cosanta. Féadann an fhoirmiúlacht seo moill a chur ar chinntí ar cheart dóibh a bheith tapa. Ina theannta sin, tá an cinneadh deiridh ag brath ar an gCoimisiún, gan aon rialú polaitiúil soiléir ón bParlaimint nó ón gComhairle. Ba é an cur chuige ab fhearr ná an cinneadh fionraí a chur ar an gComhairle, ar thogra ón gCoimisiún, chun freagracht pholaitiúil shoiléir a áirithiú.
Ní ceart seanbhunaithe iad na fabhair tharaife: caithfidh siad fanacht sealadach agus coinníollach.
