Νέοι κανόνες για τους χρηματοοικονομικούς δείκτες αναφοράς: περισσότερη διαφάνεια και έλεγχος

Εν συντομία

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε στις 6 Μαΐου 2025 τροποποίηση του κανονισμού για τους δείκτες αναφοράς (benchmarks). Οι δείκτες αυτοί χρησιμοποιούνται σε χρηματοοικονομικές συμβάσεις, όπως τα επιτόκια ή οι χρηματιστηριακοί δείκτες. Η αναθεώρηση αποσκοπεί στο να διευκρινιστεί ποιοι δείκτες καλύπτονται, να ρυθμιστούν καλύτερα εκείνοι που προέρχονται από χώρες εκτός ΕΕ και να ελαφρυνθούν ορισμένες υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων.

Πλαίσιο

Ο αρχικός κανονισμός (ΕΕ) 2016/1011, γνωστός ως «BMR» (Benchmark Regulation), θεσπίστηκε μετά από σκάνδαλα χειραγώγησης επιτοκίων όπως το Libor. Επιβάλλει αυστηρούς κανόνες στους διαχειριστές δεικτών αναφοράς για να διασφαλιστεί η αξιοπιστία τους. Ωστόσο, το πεδίο εφαρμογής του ήταν πολύ ευρύ, καλύπτοντας ακόμη και δείκτες που χρησιμοποιούνται ελάχιστα ή δεν είναι κρίσιμοι. Επιπλέον, οι δείκτες από τρίτες χώρες (εκτός ΕΕ) έπρεπε να αναγνωρίζονται ή να εγκρίνονται, δημιουργώντας διοικητικά βάρη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε αναθεώρηση το 2023 για απλοποίηση και προσαρμογή των κανόνων.

Τι αποφασίστηκε

Το Κοινοβούλιο ενέκρινε τη θέση του Συμβουλίου, η οποία τροποποιεί τον κανονισμό του 2016. Οι κύριες αλλαγές είναι:

• Μειωμένο πεδίο εφαρμογής: μόνο οι «κρίσιμοι» δείκτες αναφοράς (όπως το Euribor) και οι «σημαντικοί» (ευρέως χρησιμοποιούμενοι) παραμένουν πλήρως ρυθμιζόμενοι. Οι «μη σημαντικοί» δείκτες εξαιρούνται από τις περισσότερες υποχρεώσεις.
• Δείκτες τρίτων χωρών: οι διαχειριστές εκτός ΕΕ μπορούν πλέον να χρησιμοποιούν τους δείκτες τους στην ΕΕ χωρίς προηγούμενη έγκριση, υπό την προϋπόθεση ότι είναι ισοδύναμοι με τα διεθνή πρότυπα και ότι η Επιτροπή τους έχει αναγνωρίσει.
• Ελαφρυμένες υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων: οι απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων για μικρούς διαχειριστές απλοποιούνται.
• Μεταβατική περίοδος: οι νέοι κανόνες εφαρμόζονται σταδιακά για να δοθεί χρόνος στους φορείς να προσαρμοστούν.

Το κείμενο που εγκρίθηκε είναι αποτέλεσμα συμφωνίας μεταξύ Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (συνήθης νομοθετική διαδικασία). Εισηγητής ήταν ο Jonás Fernández (S&D, Ισπανία).

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε στις 6 Μαΐου 2025. Το Κοινοβούλιο ενέκρινε τη θέση του Συμβουλίου χωρίς τροπολογίες, με ψηφοφορία δια χειρός (χωρίς ατομική καταμέτρηση). Η απόφαση επομένως εγκρίθηκε.

Τι σημαίνει αυτό για τους πολίτες

Για τους ιδιώτες, αυτές οι αλλαγές είναι κυρίως έμμεσες. Οι δείκτες αναφοράς χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των επιτοκίων στεγαστικών δανείων, των αποδόσεων συνταξιοδοτικών ταμείων ή των επιδόσεων αποταμιευτικών προϊόντων. Απλοποιώντας τους κανόνες για μη κρίσιμους δείκτες, μειώνονται τα κόστη συμμόρφωσης για τράπεζες και διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερες χρεώσεις για τους καταναλωτές. Από την άλλη πλευρά, οι κρίσιμοι δείκτες παραμένουν αυστηρά ρυθμισμένοι για την αποφυγή χειραγώγησης. Το άνοιγμα σε δείκτες τρίτων χωρών επιτρέπει μεγαλύτερη ποικιλομορφία επενδύσεων, αλλά με εγγυήσεις ισοδυναμίας. Συνοπτικά, η αναθεώρηση αποσκοπεί στην εξισορρόπηση της προστασίας των επενδυτών και της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής αγοράς.