Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα που ζητά από τις χώρες του κόσμου να μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 43 τοις εκατό έως το 2030 και κατά 60 τοις εκατό έως το 2035 σε σύγκριση με το 2019, και να απεξαρτηθούν από τα ορυκτά καύσιμα. Το κείμενο καλεί επίσης την Τουρκία να επιτρέψει στην Κύπρο να συμμετάσχει πλήρως στην προετοιμασία της COP31. Το Κοινοβούλιο ζητά να συμμετάσχει στην αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη διάσκεψη. Δεν πρόκειται για νόμο: το Κοινοβούλιο εκφράζει τη θέση του πριν από τη διάσκεψη για το κλίμα τον Νοέμβριο του 2026 στην Αττάλεια.
Η διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα του 2026 (COP31) θα πραγματοποιηθεί στην Αττάλεια της Τουρκίας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα για να καθορίσει τις προτεραιότητές του πριν από αυτή την προθεσμία. Το κείμενο βασίζεται σε επιστημονικές εκθέσεις και σε δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν σε προηγούμενες διασκέψεις, ιδίως στο Ντουμπάι το 2023 και στη Μπελέμ το 2025. Επικρίνει επίσης την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη συμφωνία του Παρισιού και την απόφαση της Τουρκίας να αποκλείσει την Κύπρο από τις προπαρασκευαστικές συνεδριάσεις.
Μείωση των παγκόσμιων εκπομπώνΤο Κοινοβούλιο ζητά μειώσεις κατά 43 τοις εκατό έως το 2030 και κατά 60 τοις εκατό έως το 2035 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2019, για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας το 2050. Καλεί όλες τις χώρες να υποβάλουν ή να επικαιροποιήσουν χωρίς καθυστέρηση τα κλιματικά τους σχέδια για το 2035.
Απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμαΖητά μια συνθήκη για τη μη διάδοση των ορυκτών καυσίμων και σχέδια με προθεσμίες για την κατάργηση των επιδοτήσεων και της παραγωγής ορυκτών καυσίμων. Ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μια εξωτερική στρατηγική για να στηρίξει αυτή την απεξάρτηση σε παγκόσμιο επίπεδο.
Επιτάχυνση της εφαρμογήςΤο Κοινοβούλιο στηρίζει τη δημιουργία ενός παγκόσμιου επιταχυντή εφαρμογής, ενός μηχανισμού για να βοηθούνται οι χώρες να εφαρμόζουν τις κλιματικές τους δεσμεύσεις, και ζητά να είναι πλήρως λειτουργικός πριν από τον επόμενο παγκόσμιο απολογισμό.
Διασφάλιση της συμμετοχής της ΚύπρουΚαταδικάζει τον αποκλεισμό της Κύπρου από τις προπαρασκευαστικές συνεδριάσεις της COP31 από την Τουρκία και ζητά να μπορεί η Κύπρος να συμμετέχει πλήρως, ισότιμα και χωρίς εμπόδια σε όλες τις εργασίες της διάσκεψης.
Συμπερίληψη του Κοινοβουλίου στην αντιπροσωπείαΤο Κοινοβούλιο θεωρεί ότι πρέπει να αποτελεί μέρος της αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην COP31, να καλείται στις συνεδριάσεις συντονισμού της Ένωσης και να έχει έγκαιρη πρόσβαση στα προπαρασκευαστικά έγγραφα.
Το ψήφισμα εγκρίθηκε με 448 ψήφους υπέρ, 56 κατά και 51 αποχές κατά τη διάρκεια ηλεκτρονικής ψηφοφορίας με ονομαστική κλήση.
Το ψήφισμα αυτό δεν δημιουργεί νομικές υποχρεώσεις για τους πολίτες ή τις επιχειρήσεις. Χρησιμεύει ως πολιτική εντολή για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για το κλίμα. Εάν οι θέσεις που υποστηρίζονται ενσωματωθούν σε διεθνή συμφωνία, θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις μελλοντικές κλιματικές και ενεργειακές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά δεν έχει ακόμη αποφασιστεί κανένα συγκεκριμένο μέτρο.
Ένα ψήφισμα δεν είναι νόμος, και αυτό δεν δημιουργεί καμία υποχρέωση για έναν μόνο πολίτη ή μία μόνο επιχείρηση. Αλλά λέει κάτι συγκεκριμένο: με 448 ψήφους υπέρ και 56 κατά, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά από τον κόσμο να μειώσει τις εκπομπές του κατά 43 τοις εκατό έως το 2030 και κατά 60 τοις εκατό έως το 2035 σε σύγκριση με το 2019, ενώ παράλληλα ζητά από την Ένωση μια προγραμματισμένη έξοδο από τα ορυκτά καύσιμα και μια εξωτερική στρατηγική για να την επιβάλει αλλού. Η χειρονομία είναι συνεπής στην φιλοδοξία της και εύθραυστη στον μηχανισμό της: θέτει τον στόχο, όχι τον δρόμο, και κυρίως όχι το κόστος.
Το Κοινοβούλιο δεν αρκείται στο να ενθαρρύνει: καλεί την Ένωση να καθορίσει χρονοδιάγραμμα, στόχους και στρατηγική εξόδου από τα ορυκτά καύσιμα που να καλύπτει ολόκληρη την οικονομία, και ζητά από την Επιτροπή στοιχεία για την αναμενόμενη μείωση της ζήτησης και των εισαγωγών. Η λογική είναι αυτή ενός σήματος προς τους παραγωγούς: αν η Ευρώπη ανακοινώσει ότι θα καταναλώνει λιγότερο, οι επενδύσεις μετακινούνται πριν ακόμη αποφευχθεί ο πρώτος τόνος.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτό το σήμα πληρώνεται πρώτα εδώ. Το κείμενο αναγνωρίζει το ίδιο ότι οι εθνικές επιδοτήσεις στα ορυκτά καύσιμα αυξήθηκαν κατά 18 τοις εκατό μεταξύ 2021 και 2024, υπό την πίεση των τιμών της ενέργειας μετά τη ρωσική εισβολή. Με άλλα λόγια, τα κράτη απορρόφησαν το ενεργειακό κόστος των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων με το ίδιο μέσο που το ψήφισμα θέλει να καταργήσει. Η κατάργηση μιας επιδότησης σημαίνει μεταφορά κόστους: το ερώτημα δεν είναι αν είναι επιθυμητό, αλλά ποιος το επωμίζεται και πότε.
Σχετικά με το 43 και το 60 τοις εκατό, κανείς σε αυτό το κείμενο δεν λέει ποιος πρέπει να τα επιτύχει πρώτος ούτε με ποια χρήματα. Η αναφερόμενη συνοπτική έκθεση δείχνει ότι τα υποβληθέντα σχέδια, συμπεριλαμβανομένων των υπό όρους στοιχείων, θα οδηγούσαν μόνο σε μείωση 19 έως 24 τοις εκατό το 2035. Το χάσμα είναι επομένως πραγματικό. Αλλά ένα διαπιστωμένο χάσμα δεν καλύπτεται με ψήφισμα: καλύπτεται με εθνικές αποφάσεις για την ενέργεια, τις άδειες και τα δίκτυα, εκεί όπου οι κυβερνήσεις λογοδοτούν στους ψηφοφόρους τους.
Το πιο στέρεο μέρος του κειμένου δεν είναι κλιματικό. Καταδικάζοντας τον αποκλεισμό της Κύπρου από τις προπαρασκευαστικές συνεδριάσεις από την Τουρκία, το Κοινοβούλιο θέτει έναν απλό κανόνα: η φιλοξενία μιας διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών συνεπάγεται την αποδοχή όλων των κρατών μερών, χωρίς πολιτική διαλογή. Μια χώρα που θέλει το κύρος της εξέδρας πρέπει να αποδεχθεί τις υποχρεώσεις της.
Το αίτημα για τους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών μεταξύ επενδυτών και κρατών αξίζει κάτι καλύτερο από την ευγενική σιωπή που το υποδέχεται. Αυτές οι ρήτρες, παρούσες σε περισσότερες από 2.500 συνθήκες, επιτρέπουν σε μια πολυεθνική να προσφύγει κατά ενός κράτους ενώπιον ιδιωτικού διαιτητικού δικαστηρίου για μια περιβαλλοντική απόφαση. Η κατάργησή τους από τις υφιστάμενες συνθήκες και η άρνηση να εγγραφούν στις νέες είναι μια πραγματική φιλελεύθερη μεταρρύθμιση: καθιστά τον νόμο εφαρμοστέο σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των κρατών, αντί να δημιουργεί ένα παράλληλο δίκαιο για όσους μπορούν να το πληρώσουν.
Απομένει η μέθοδος. Το Κοινοβούλιο ζητά από την Ένωση να κινητοποιήσει μια ομάδα χωρών στην COP31 για να ασκήσει πίεση υπέρ αυτής της μεταρρύθμισης, και ζητά μια εξωτερική στρατηγική προς τις παραγωγούς χώρες. Είναι το σωστό αντανακλαστικό: να πείσεις παρά να διατάξεις. Μια προσέγγιση βασισμένη στην επικουρικότητα θα είχε προχωρήσει περισσότερο προς αυτή την κατεύθυνση, αφήνοντας κάθε κράτος μέλος να αποφασίσει για το ενεργειακό του μείγμα και τον ρυθμό του, και συγκεντρώνοντας την ευρωπαϊκή προσπάθεια σε ό,τι κάνει καλύτερα μόνη της: τα δίκτυα, την έρευνα, το άνοιγμα των αγορών και την κοινή φωνή απέναντι στους μεγάλους ρυπαντές.
Μπορεί κανείς να ψηφίσει έναν παγκόσμιο στόχο· δεν ψηφίζει τη συμφωνία εκείνων που πρέπει να τον χρηματοδοτήσουν.
Ένα ψήφισμα δεν είναι νόμος, και αυτό δεν δημιουργεί καμία υποχρέωση για έναν μόνο πολίτη ή μία μόνο επιχείρηση. Αλλά λέει κάτι συγκεκριμένο: με 448 ψήφους υπέρ και 56 κατά, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά από τον κόσμο να μειώσει τις εκπομπές του κατά 43 τοις εκατό έως το 2030 και κατά 60 τοις εκατό έως το 2035 σε σύγκριση με το 2019, ενώ παράλληλα ζητά από την Ένωση μια προγραμματισμένη έξοδο από τα ορυκτά καύσιμα και μια εξωτερική στρατηγική για να την επιβάλει αλλού. Η χειρονομία είναι συνεπής στην φιλοδοξία της και εύθραυστη στον μηχανισμό της: θέτει τον στόχο, όχι τον δρόμο, και κυρίως όχι το κόστος.
Το Κοινοβούλιο δεν αρκείται στο να ενθαρρύνει: καλεί την Ένωση να καθορίσει χρονοδιάγραμμα, στόχους και στρατηγική εξόδου από τα ορυκτά καύσιμα που να καλύπτει ολόκληρη την οικονομία, και ζητά από την Επιτροπή στοιχεία για την αναμενόμενη μείωση της ζήτησης και των εισαγωγών. Η λογική είναι αυτή ενός σήματος προς τους παραγωγούς: αν η Ευρώπη ανακοινώσει ότι θα καταναλώνει λιγότερο, οι επενδύσεις μετακινούνται πριν ακόμη αποφευχθεί ο πρώτος τόνος.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτό το σήμα πληρώνεται πρώτα εδώ. Το κείμενο αναγνωρίζει το ίδιο ότι οι εθνικές επιδοτήσεις στα ορυκτά καύσιμα αυξήθηκαν κατά 18 τοις εκατό μεταξύ 2021 και 2024, υπό την πίεση των τιμών της ενέργειας μετά τη ρωσική εισβολή. Με άλλα λόγια, τα κράτη απορρόφησαν το ενεργειακό κόστος των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων με το ίδιο μέσο που το ψήφισμα θέλει να καταργήσει. Η κατάργηση μιας επιδότησης σημαίνει μεταφορά κόστους: το ερώτημα δεν είναι αν είναι επιθυμητό, αλλά ποιος το επωμίζεται και πότε.
Σχετικά με το 43 και το 60 τοις εκατό, κανείς σε αυτό το κείμενο δεν λέει ποιος πρέπει να τα επιτύχει πρώτος ούτε με ποια χρήματα. Η αναφερόμενη συνοπτική έκθεση δείχνει ότι τα υποβληθέντα σχέδια, συμπεριλαμβανομένων των υπό όρους στοιχείων, θα οδηγούσαν μόνο σε μείωση 19 έως 24 τοις εκατό το 2035. Το χάσμα είναι επομένως πραγματικό. Αλλά ένα διαπιστωμένο χάσμα δεν καλύπτεται με ψήφισμα: καλύπτεται με εθνικές αποφάσεις για την ενέργεια, τις άδειες και τα δίκτυα, εκεί όπου οι κυβερνήσεις λογοδοτούν στους ψηφοφόρους τους.
Το πιο στέρεο μέρος του κειμένου δεν είναι κλιματικό. Καταδικάζοντας τον αποκλεισμό της Κύπρου από τις προπαρασκευαστικές συνεδριάσεις από την Τουρκία, το Κοινοβούλιο θέτει έναν απλό κανόνα: η φιλοξενία μιας διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών συνεπάγεται την αποδοχή όλων των κρατών μερών, χωρίς πολιτική διαλογή. Μια χώρα που θέλει το κύρος της εξέδρας πρέπει να αποδεχθεί τις υποχρεώσεις της.
Το αίτημα για τους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών μεταξύ επενδυτών και κρατών αξίζει κάτι καλύτερο από την ευγενική σιωπή που το υποδέχεται. Αυτές οι ρήτρες, παρούσες σε περισσότερες από 2.500 συνθήκες, επιτρέπουν σε μια πολυεθνική να προσφύγει κατά ενός κράτους ενώπιον ιδιωτικού διαιτητικού δικαστηρίου για μια περιβαλλοντική απόφαση. Η κατάργησή τους από τις υφιστάμενες συνθήκες και η άρνηση να εγγραφούν στις νέες είναι μια πραγματική φιλελεύθερη μεταρρύθμιση: καθιστά τον νόμο εφαρμοστέο σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των κρατών, αντί να δημιουργεί ένα παράλληλο δίκαιο για όσους μπορούν να το πληρώσουν.
Απομένει η μέθοδος. Το Κοινοβούλιο ζητά από την Ένωση να κινητοποιήσει μια ομάδα χωρών στην COP31 για να ασκήσει πίεση υπέρ αυτής της μεταρρύθμισης, και ζητά μια εξωτερική στρατηγική προς τις παραγωγούς χώρες. Είναι το σωστό αντανακλαστικό: να πείσεις παρά να διατάξεις. Μια προσέγγιση βασισμένη στην επικουρικότητα θα είχε προχωρήσει περισσότερο προς αυτή την κατεύθυνση, αφήνοντας κάθε κράτος μέλος να αποφασίσει για το ενεργειακό του μείγμα και τον ρυθμό του, και συγκεντρώνοντας την ευρωπαϊκή προσπάθεια σε ό,τι κάνει καλύτερα μόνη της: τα δίκτυα, την έρευνα, το άνοιγμα των αγορών και την κοινή φωνή απέναντι στους μεγάλους ρυπαντές.
Μπορεί κανείς να ψηφίσει έναν παγκόσμιο στόχο· δεν ψηφίζει τη συμφωνία εκείνων που πρέπει να τον χρηματοδοτήσουν.
