Στις 11 Φεβρουαρίου 2026, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε σχετικά με την ανανέωση της άδειας κυκλοφορίας προϊόντων που περιέχουν γενετικά τροποποιημένο βαμβάκι GHB614 × LLCotton25. Αυτό το γενετικά τροποποιημένο βαμβάκι είναι ήδη εγκεκριμένο στην ΕΕ εδώ και αρκετά χρόνια και η άδειά του έληγε. Η ψηφοφορία πυροδότησε συζήτηση σχετικά με την ασφάλεια των ΓΤΟ και τη διαφάνεια της διαδικασίας αδειοδότησης.
Το βαμβάκι GHB614 × LLCotton25 είναι ένας γενετικά τροποποιημένος οργανισμός (ΓΤΟ) που αναπτύχθηκε για να είναι ανθεκτικός σε ορισμένα ζιζανιοκτόνα. Χρησιμοποιείται κυρίως για ζωοτροφές και παράγωγα προϊόντα (έλαια κ.λπ.). Η εταιρεία Bayer ζήτησε την ανανέωση της άδειάς του για περίοδο 10 ετών, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 για τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) εξέδωσε θετική γνώμη, θεωρώντας ότι το γενετικά τροποποιημένο βαμβάκι δεν παρουσιάζει νέους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία, την υγεία των ζώων ή το περιβάλλον σε σύγκριση με την προηγούμενη έκδοσή του. Ωστόσο, αρκετές ανεξάρτητες επιστημονικές μελέτες έχουν εγείρει ανησυχίες σχετικά με πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις και τον αντίκτυπο στη βιοποικιλότητα.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα που αντιτίθεται στο σχέδιο απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ανανεώσει την άδεια. Με 463 ψήφους υπέρ, 164 κατά και 21 αποχές, οι ευρωβουλευτές ζήτησαν από την Επιτροπή να μην ανανεώσει την άδεια για αυτό το γενετικά τροποποιημένο βαμβάκι. Θεωρούν ότι η διαδικασία αξιολόγησης κινδύνου δεν έλαβε επαρκώς υπόψη τις ανεξάρτητες μελέτες και ότι οι όροι της αρχικής άδειας δεν τηρήθηκαν πλήρως. Ειδικότερα, επισημαίνουν ότι τα δεδομένα που παρείχε ο αιτών είναι ανεπαρκή για να διασφαλιστεί η απουσία αρνητικών επιπτώσεων στο περιβάλλον μακροπρόθεσμα. Το ψήφισμα δεν είναι νομικά δεσμευτικό, αλλά στέλνει ένα ισχυρό πολιτικό μήνυμα στην Επιτροπή, η οποία πρέπει τώρα να αποφασίσει εάν θα ακολουθήσει τη γνώμη του Κοινοβουλίου ή θα διατηρήσει το σχέδιό της.
Η ψηφοφορία διεξήχθη με ονομαστική κλήση (ηλεκτρονική ψηφοφορία) με το ακόλουθο αποτέλεσμα:
Η πλειοψηφία των ευρωβουλευτών ακολούθησε επομένως τη θέση των πολιτικών ομάδων που ζητούσαν την απόρριψη της ανανέωσης, ιδίως των Πρασίνων/EFA, της Αριστεράς και μέρους των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D). Οι συντηρητικές ομάδες (ΕΛΚ) και οι φιλελεύθερες (Renew) ήταν πιο διχασμένες.
Εάν η Επιτροπή ακολουθήσει τη γνώμη του Κοινοβουλίου, η άδεια για αυτό το γενετικά τροποποιημένο βαμβάκι δεν θα ανανεωθεί. Αυτό σημαίνει ότι τα προϊόντα που περιέχουν αυτό το βαμβάκι (κυρίως εισαγόμενες ζωοτροφές) δεν θα μπορούν πλέον να διατίθενται στην αγορά της ΕΕ. Για τους καταναλωτές, αυτό δεν θα έχει άμεσο αντίκτυπο, καθώς αυτό το βαμβάκι χρησιμοποιείται σε μεταποιημένα προϊόντα και όχι σε φρέσκα τρόφιμα. Ωστόσο, θα μπορούσε να επηρεάσει τις εισαγωγές ορισμένων γεωργικών προϊόντων και να έχει συνέπειες στις τιμές των ζωοτροφών. Από περιβαλλοντική άποψη, η αντίθεση του Κοινοβουλίου αντανακλά μια αυξανόμενη απαίτηση για προσοχή απέναντι στους ΓΤΟ και ενίσχυση των κριτηρίων αξιολόγησης. Οι πολίτες που επιθυμούν να παρακολουθήσουν αυτό το θέμα μπορούν να συμβουλευτούν τον ιστότοπο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για να μάθουν την τελική απόφαση της Επιτροπής.
Στις 11 Φεβρουαρίου 2026, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε με 463 ψήφους υπέρ, 164 κατά και 21 αποχές ψήφισμα που αντιτίθεται στο σχέδιο απόφασης της Επιτροπής για ανανέωση της άδειας του γενετικά τροποποιημένου βαμβακιού GHB614 × LLCotton25. Αυτό δεν είναι εντολή διαπραγμάτευσης, είναι ρητή πολιτική άρνηση: το Κοινοβούλιο ζητά την απόσυρση του σχεδίου και καλεί να μην ανανεωθεί η άδεια. Πίσω από αυτή την ψηφοφορία κρύβεται ένα ουσιαστικό ερώτημα: ποιος αποφασίζει, και με ποια αποδεικτικά στοιχεία;
Το Κοινοβούλιο δεν αμφισβητεί μόνο ένα βαμβάκι. Διαπιστώνει ότι η διαδικασία αδειοδότησης των ΓΤΟ δεν παράγει πλέον νόμιμη απόφαση: η μόνιμη επιτροπή δεν κατέληξε σε ειδική πλειοψηφία, η Επιτροπή προχωρά παρά ταύτα, και το Κοινοβούλιο βρίσκεται να αντιτάσσεται χωρίς να μπορεί να δεσμεύσει νομικά την εκτελεστική εξουσία. Αυτή η ψηφοφορία είναι σήμα κινδύνου για μια αλυσίδα αποφάσεων όπου κανείς δεν αναλαμβάνει την τελική ευθύνη.
Το ψήφισμα ζητά από την Επιτροπή να αποσύρει το σχέδιό της και να μην ανανεώσει την άδεια, επικαλούμενο την έλλειψη μακροπρόθεσμων τοξικολογικών μελετών και ανάλυσης των σωρευτικών επιπτώσεων. Επισημαίνει επίσης την ασυνέπεια της έγκρισης εισαγωγής προϊόντων από φυτά ανθεκτικά σε ζιζανιοκτόνα που απαγορεύονται στην Ένωση, όπως το γλουφοσινάτη, που έχει ταξινομηθεί ως τοξικό για την αναπαραγωγή 1B. Για έναν Ευρωπαίο αγρότη, αυτό σημαίνει αθέμιτο ανταγωνισμό: δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτές τις ουσίες, αλλά υφίσταται τα κατάλοιπά τους στα εισαγόμενα τρόφιμα.
Ο μηχανισμός είναι απλός: η EFSA εξέδωσε ευνοϊκή γνώμη το 2025 χωρίς να εξετάσει τις ευρύτερες περιβαλλοντικές και κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις, τις οποίες θεωρεί εκτός του πεδίου της. Το Κοινοβούλιο συμπεραίνει ότι η άδεια δεν βασίζεται σε επαρκή αποδεικτικά στοιχεία. Πρόκειται για αντιστροφή του βάρους της απόδειξης: δεν οφείλει πλέον ο αιτών να αποδείξει τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια, αλλά τα θεσμικά όργανα να δικαιολογήσουν την απουσία αμφιβολίας. Μια τέτοια αντιστροφή έχει κόστος: μπλοκάρει καινοτομίες και εισαγωγές χωρίς κατ' ανάγκη να βελτιώνει την προστασία, εφόσον οι έλεγχοι παραμένουν ελλιπείς.
Η πραγματική φιλελεύθερη και επικουρική εναλλακτική θα ήταν να αποσαφηνιστούν οι αρμοδιότητες: είτε η EFSA να αξιολογεί πράγματι αυτές τις επιπτώσεις, είτε τα κράτη μέλη να αναλαμβάνουν την απόφαση σε εθνικό επίπεδο, με σαφείς κανόνες για την ευθύνη. Ως έχει, το Κοινοβούλιο ζητά μεταρρύθμιση της διαδικασίας, αλλά χωρίς να λέει ποιος θα αποφασίζει τελικά. Χωρίς ειδική πλειοψηφία, κινδυνεύουμε να διαιωνίσουμε τη σημερινή αστάθεια, όπου κάθε ανανέωση γίνεται πολιτικός καβγάς.
Το να αντιτάσσεσαι χωρίς να μπορείς να αποφασίσεις σημαίνει να διαπιστώνεις την αποτυχία μιας διαδικασίας, όχι να τη λύνεις.
Στις 11 Φεβρουαρίου 2026, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε με 463 ψήφους υπέρ, 164 κατά και 21 αποχές ψήφισμα που αντιτίθεται στο σχέδιο απόφασης της Επιτροπής για ανανέωση της άδειας του γενετικά τροποποιημένου βαμβακιού GHB614 × LLCotton25. Αυτό δεν είναι εντολή διαπραγμάτευσης, είναι ρητή πολιτική άρνηση: το Κοινοβούλιο ζητά την απόσυρση του σχεδίου και καλεί να μην ανανεωθεί η άδεια. Πίσω από αυτή την ψηφοφορία κρύβεται ένα ουσιαστικό ερώτημα: ποιος αποφασίζει, και με ποια αποδεικτικά στοιχεία;
Το Κοινοβούλιο δεν αμφισβητεί μόνο ένα βαμβάκι. Διαπιστώνει ότι η διαδικασία αδειοδότησης των ΓΤΟ δεν παράγει πλέον νόμιμη απόφαση: η μόνιμη επιτροπή δεν κατέληξε σε ειδική πλειοψηφία, η Επιτροπή προχωρά παρά ταύτα, και το Κοινοβούλιο βρίσκεται να αντιτάσσεται χωρίς να μπορεί να δεσμεύσει νομικά την εκτελεστική εξουσία. Αυτή η ψηφοφορία είναι σήμα κινδύνου για μια αλυσίδα αποφάσεων όπου κανείς δεν αναλαμβάνει την τελική ευθύνη.
Το ψήφισμα ζητά από την Επιτροπή να αποσύρει το σχέδιό της και να μην ανανεώσει την άδεια, επικαλούμενο την έλλειψη μακροπρόθεσμων τοξικολογικών μελετών και ανάλυσης των σωρευτικών επιπτώσεων. Επισημαίνει επίσης την ασυνέπεια της έγκρισης εισαγωγής προϊόντων από φυτά ανθεκτικά σε ζιζανιοκτόνα που απαγορεύονται στην Ένωση, όπως το γλουφοσινάτη, που έχει ταξινομηθεί ως τοξικό για την αναπαραγωγή 1B. Για έναν Ευρωπαίο αγρότη, αυτό σημαίνει αθέμιτο ανταγωνισμό: δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτές τις ουσίες, αλλά υφίσταται τα κατάλοιπά τους στα εισαγόμενα τρόφιμα.
Ο μηχανισμός είναι απλός: η EFSA εξέδωσε ευνοϊκή γνώμη το 2025 χωρίς να εξετάσει τις ευρύτερες περιβαλλοντικές και κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις, τις οποίες θεωρεί εκτός του πεδίου της. Το Κοινοβούλιο συμπεραίνει ότι η άδεια δεν βασίζεται σε επαρκή αποδεικτικά στοιχεία. Πρόκειται για αντιστροφή του βάρους της απόδειξης: δεν οφείλει πλέον ο αιτών να αποδείξει τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια, αλλά τα θεσμικά όργανα να δικαιολογήσουν την απουσία αμφιβολίας. Μια τέτοια αντιστροφή έχει κόστος: μπλοκάρει καινοτομίες και εισαγωγές χωρίς κατ' ανάγκη να βελτιώνει την προστασία, εφόσον οι έλεγχοι παραμένουν ελλιπείς.
Η πραγματική φιλελεύθερη και επικουρική εναλλακτική θα ήταν να αποσαφηνιστούν οι αρμοδιότητες: είτε η EFSA να αξιολογεί πράγματι αυτές τις επιπτώσεις, είτε τα κράτη μέλη να αναλαμβάνουν την απόφαση σε εθνικό επίπεδο, με σαφείς κανόνες για την ευθύνη. Ως έχει, το Κοινοβούλιο ζητά μεταρρύθμιση της διαδικασίας, αλλά χωρίς να λέει ποιος θα αποφασίζει τελικά. Χωρίς ειδική πλειοψηφία, κινδυνεύουμε να διαιωνίσουμε τη σημερινή αστάθεια, όπου κάθε ανανέωση γίνεται πολιτικός καβγάς.
Το να αντιτάσσεσαι χωρίς να μπορείς να αποφασίσεις σημαίνει να διαπιστώνεις την αποτυχία μιας διαδικασίας, όχι να τη λύνεις.
