Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έδωσε την έγκρισή του για τη σύναψη της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ισλανδίας σχετικά με τη μεταφορά δεδομένων των καταστάσεων επιβατών (PNR) για την πρόληψη και την ανίχνευση τρομοκρατικών αδικημάτων και σοβαρών μορφών εγκλήματος, καθώς και για τις έρευνες και τις διώξεις στον τομέα αυτό. Το κείμενο που εγκρίθηκε είναι ένα σύντομο νομοθετικό ψήφισμα που εγκρίνει τη συμφωνία και αναθέτει στην Πρόεδρο του Κοινοβουλίου να διαβιβάσει τη θέση του Κοινοβουλίου στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών και της Ισλανδίας. Η έγκριση αυτή ήταν απαραίτητη για να μπορέσει να συναφθεί η συμφωνία.
Η συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ισλανδίας ρυθμίζει τη μεταφορά δεδομένων των καταστάσεων επιβατών (PNR) μεταξύ των αεροπορικών εταιρειών και των ισλανδικών αρχών, με σκοπό την πρόληψη, την ανίχνευση, τη διερεύνηση και τη δίωξη τρομοκρατικών αδικημάτων και σοβαρών μορφών εγκλήματος. Το Συμβούλιο ζήτησε την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη σύναψη αυτής της συμφωνίας. Χωρίς αυτή την έγκριση, η συμφωνία δεν μπορεί να συναφθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Έγκριση της συμφωνίαςΤο Κοινοβούλιο δίνει την έγκρισή του για τη σύναψη της συμφωνίας ΕΕ-Ισλανδίας σχετικά με τη μεταφορά δεδομένων των καταστάσεων επιβατών (PNR) για την πρόληψη και την ανίχνευση τρομοκρατικών αδικημάτων και σοβαρών μορφών εγκλήματος, καθώς και για τις έρευνες και τις διώξεις στον τομέα αυτό.
Διαβίβαση της θέσηςΗ Πρόεδρος του Κοινοβουλίου είναι αρμόδια να διαβιβάσει τη θέση του Κοινοβουλίου στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών και της Ισλανδίας.
Αντικείμενο της συμφωνίαςΗ συμφωνία ρυθμίζει τη μεταφορά δεδομένων PNR μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ισλανδίας για την πρόληψη, την ανίχνευση, τη διερεύνηση και τη δίωξη τρομοκρατικών αδικημάτων και σοβαρών μορφών εγκλήματος.
Το Κοινοβούλιο ενέκρινε το ψήφισμα με 532 ψήφους υπέρ, 75 κατά και 28 αποχές, κατά τη διάρκεια ηλεκτρονικής ψηφοφορίας με ονομαστική κλήση.
Τα δεδομένα των καταστάσεων επιβατών (PNR) των πτήσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ισλανδίας θα μπορούν να μεταφέρονται στις ισλανδικές αρχές στο πλαίσιο που ορίζει η συμφωνία, για σκοπούς καταπολέμησης της τρομοκρατίας και σοβαρών μορφών εγκλήματος. Οι επιβάτες που αφορούν αυτές οι πτήσεις θα έχουν τα δεδομένα τους να υποβάλλονται σε επεξεργασία σύμφωνα με τους κανόνες που προβλέπει η συμφωνία. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε αυτή τη συμφωνία, γεγονός που επιτρέπει την έναρξη ισχύος της μετά τις τελικές διατυπώσεις.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έδωσε το πράσινο φως στη συμφωνία ΕΕ-Ισλανδίας για τη διαβίβαση των δεδομένων των φακέλων επιβατών (PNR) με 532 ψήφους υπέρ, 75 κατά και 28 αποχές. Δεν πρόκειται για λευκή επιταγή στη μαζική επιτήρηση: πρόκειται για ένα δεσμευτικό πλαίσιο που επιτρέπει στο Ρέικιαβικ να συνεργάζεται κατά της τρομοκρατίας και του σοβαρού εγκλήματος, επιβάλλοντας παράλληλα σαφείς κανόνες. Ωστόσο, η έγκριση δεν απαλλάσσει από την εξέταση του τι πραγματικά κοστίζει αυτή η συμφωνία στις αεροπορικές εταιρείες και στους επιβάτες, και του τι θα μπορούσε να ήταν αν είχε επικρατήσει η λογική της επικουρικότητας.
Η συμφωνία PNR με την Ισλανδία δεν είναι γραφειοκρατική ιδιοτροπία: επιτρέπει στις ισλανδικές αρχές να έχουν πρόσβαση στα δεδομένα των επιβατών για να εντοπίζουν τρομοκράτες και σοβαρούς εγκληματίες. Χωρίς αυτή τη συμφωνία, η Ισλανδία θα γινόταν ένα κενό στο ευρωπαϊκό δίχτυ ασφαλείας, ένα σημείο εισόδου για όσους θέλουν να ξεφύγουν από την επιτήρηση. Το Κοινοβούλιο, επομένως, ορθώς ενέκρινε. Προσοχή όμως: η έγκριση δεν σημαίνει ότι το κείμενο είναι τέλειο. Τα δεδομένα PNR είναι ένα ισχυρό εργαλείο, και όπως κάθε ισχυρό εργαλείο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί κακώς. Η συμφωνία πρέπει να προβλέπει ισχυρές εγγυήσεις, και το Κοινοβούλιο πρέπει να παραμένει σε επιφυλακή για την εφαρμογή τους.
Αυτό που λείπει είναι μια ρητή αξιολόγηση κόστους-οφέλους. Οι αεροπορικές εταιρείες θα πρέπει να προσαρμόσουν τα συστήματά τους για να διαβιβάζουν αυτά τα δεδομένα, γεγονός που αντιπροσωπεύει μη αμελητέο κόστος, ιδίως για τις μικρές εταιρείες. Το κόστος αυτό θα μετακυλιστεί στους επιβάτες, με τη μορφή ακριβότερων εισιτηρίων ή μειωμένων υπηρεσιών. Το Κοινοβούλιο θα έπρεπε να είχε απαιτήσει μελέτη επιπτώσεων πριν εγκρίνει, για να διασφαλίσει ότι τα οφέλη σε θέματα ασφάλειας δικαιολογούν αυτά τα κόστη. Μια προσέγγιση βασισμένη στην επικουρικότητα θα συνίστατο στο να αφεθούν τα κράτη μέλη να διαπραγματευτούν διμερείς συμφωνίες με την Ισλανδία, ανάλογα με τις ειδικές τους ανάγκες, αντί να επιβληθεί ένα ενιαίο πλαίσιο.
Οι 75 ψήφοι κατά και οι 28 αποχές δεν είναι μόνο η έκφραση μιας ιδεολογικής δειλίας. Εκφράζουν μια θεμιτή ανησυχία: εκείνη της θυσίας των ατομικών ελευθεριών στον βωμό της ασφάλειας. Ωστόσο, όσοι ψήφισαν κατά δεν πρότειναν αξιόπιστη εναλλακτική λύση. Η απόρριψη της συμφωνίας θα σήμαινε να αφεθεί η Ισλανδία εκτός συστήματος, με τον κίνδυνο τρομοκράτες να εκμεταλλευτούν αυτό το κενό. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να συνεργαστούμε, αλλά πώς. Ένας ανεξάρτητος μηχανισμός ελέγχου, με εξουσίες έρευνας και κυρώσεων, θα ήταν προτιμότερος από μια απλή έγκριση. Το Κοινοβούλιο θα μπορούσε να είχε απαιτήσει τη δημιουργία ενός τέτοιου οργάνου πριν δώσει το πράσινο φως.
Εγκρίνοντας αυτή τη συμφωνία, το Κοινοβούλιο στέλνει ένα μήνυμα: η συνεργασία σε θέματα ασφάλειας είναι δυνατή, αλλά πρέπει να σέβεται κανόνες. Αυτό το μήνυμα είναι σημαντικό, αλλά δεν πρέπει να συγκαλύπτει τα ελαττώματα του κειμένου. Η συμφωνία δεν προβλέπει δεσμευτική ρήτρα αναθεώρησης, πράγμα που σημαίνει ότι οι εγγυήσεις θα μπορούσαν να αποδυναμωθούν χωρίς το Κοινοβούλιο να έχει λόγο. Πρόκειται για μια έλλειψη που οι ευρωβουλευτές θα έπρεπε να είχαν διορθώσει.
Η έγκριση μιας συμφωνίας ασφάλειας δεν είναι λευκή επιταγή: είναι δέσμευση να επιτηρούμε τις καταχρήσεις της.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έδωσε το πράσινο φως στη συμφωνία ΕΕ-Ισλανδίας για τη διαβίβαση των δεδομένων των φακέλων επιβατών (PNR) με 532 ψήφους υπέρ, 75 κατά και 28 αποχές. Δεν πρόκειται για λευκή επιταγή στη μαζική επιτήρηση: πρόκειται για ένα δεσμευτικό πλαίσιο που επιτρέπει στο Ρέικιαβικ να συνεργάζεται κατά της τρομοκρατίας και του σοβαρού εγκλήματος, επιβάλλοντας παράλληλα σαφείς κανόνες. Ωστόσο, η έγκριση δεν απαλλάσσει από την εξέταση του τι πραγματικά κοστίζει αυτή η συμφωνία στις αεροπορικές εταιρείες και στους επιβάτες, και του τι θα μπορούσε να ήταν αν είχε επικρατήσει η λογική της επικουρικότητας.
Η συμφωνία PNR με την Ισλανδία δεν είναι γραφειοκρατική ιδιοτροπία: επιτρέπει στις ισλανδικές αρχές να έχουν πρόσβαση στα δεδομένα των επιβατών για να εντοπίζουν τρομοκράτες και σοβαρούς εγκληματίες. Χωρίς αυτή τη συμφωνία, η Ισλανδία θα γινόταν ένα κενό στο ευρωπαϊκό δίχτυ ασφαλείας, ένα σημείο εισόδου για όσους θέλουν να ξεφύγουν από την επιτήρηση. Το Κοινοβούλιο, επομένως, ορθώς ενέκρινε. Προσοχή όμως: η έγκριση δεν σημαίνει ότι το κείμενο είναι τέλειο. Τα δεδομένα PNR είναι ένα ισχυρό εργαλείο, και όπως κάθε ισχυρό εργαλείο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί κακώς. Η συμφωνία πρέπει να προβλέπει ισχυρές εγγυήσεις, και το Κοινοβούλιο πρέπει να παραμένει σε επιφυλακή για την εφαρμογή τους.
Αυτό που λείπει είναι μια ρητή αξιολόγηση κόστους-οφέλους. Οι αεροπορικές εταιρείες θα πρέπει να προσαρμόσουν τα συστήματά τους για να διαβιβάζουν αυτά τα δεδομένα, γεγονός που αντιπροσωπεύει μη αμελητέο κόστος, ιδίως για τις μικρές εταιρείες. Το κόστος αυτό θα μετακυλιστεί στους επιβάτες, με τη μορφή ακριβότερων εισιτηρίων ή μειωμένων υπηρεσιών. Το Κοινοβούλιο θα έπρεπε να είχε απαιτήσει μελέτη επιπτώσεων πριν εγκρίνει, για να διασφαλίσει ότι τα οφέλη σε θέματα ασφάλειας δικαιολογούν αυτά τα κόστη. Μια προσέγγιση βασισμένη στην επικουρικότητα θα συνίστατο στο να αφεθούν τα κράτη μέλη να διαπραγματευτούν διμερείς συμφωνίες με την Ισλανδία, ανάλογα με τις ειδικές τους ανάγκες, αντί να επιβληθεί ένα ενιαίο πλαίσιο.
Οι 75 ψήφοι κατά και οι 28 αποχές δεν είναι μόνο η έκφραση μιας ιδεολογικής δειλίας. Εκφράζουν μια θεμιτή ανησυχία: εκείνη της θυσίας των ατομικών ελευθεριών στον βωμό της ασφάλειας. Ωστόσο, όσοι ψήφισαν κατά δεν πρότειναν αξιόπιστη εναλλακτική λύση. Η απόρριψη της συμφωνίας θα σήμαινε να αφεθεί η Ισλανδία εκτός συστήματος, με τον κίνδυνο τρομοκράτες να εκμεταλλευτούν αυτό το κενό. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να συνεργαστούμε, αλλά πώς. Ένας ανεξάρτητος μηχανισμός ελέγχου, με εξουσίες έρευνας και κυρώσεων, θα ήταν προτιμότερος από μια απλή έγκριση. Το Κοινοβούλιο θα μπορούσε να είχε απαιτήσει τη δημιουργία ενός τέτοιου οργάνου πριν δώσει το πράσινο φως.
Εγκρίνοντας αυτή τη συμφωνία, το Κοινοβούλιο στέλνει ένα μήνυμα: η συνεργασία σε θέματα ασφάλειας είναι δυνατή, αλλά πρέπει να σέβεται κανόνες. Αυτό το μήνυμα είναι σημαντικό, αλλά δεν πρέπει να συγκαλύπτει τα ελαττώματα του κειμένου. Η συμφωνία δεν προβλέπει δεσμευτική ρήτρα αναθεώρησης, πράγμα που σημαίνει ότι οι εγγυήσεις θα μπορούσαν να αποδυναμωθούν χωρίς το Κοινοβούλιο να έχει λόγο. Πρόκειται για μια έλλειψη που οι ευρωβουλευτές θα έπρεπε να είχαν διορθώσει.
Η έγκριση μιας συμφωνίας ασφάλειας δεν είναι λευκή επιταγή: είναι δέσμευση να επιτηρούμε τις καταχρήσεις της.
